Adroddiad Meincnodi Band Eang Ch2: Ebrill -
Mehefin 2006
Neidio I:
Dyma'r chweched adroddiad mewn cyfres o adroddiadau meincnodi
band eang a gynhyrchwyd i Uned Band Eang Cymru Llywodraeth
Cynulliad Cymru. Mae'r rhifyn hwn yn cynnwys y farchnad band eang
yng Nghymru, y DU a gweddill y byd; gyda'r data'n seiliedig – lle
bo ar gael – ar y sefyllfa hyd ddiwedd Mehefin 2006.
Mae amcangyfrifon a gyfrifwyd o ffigurau gweithredwyr yn
dangos bod gan 41.5% o gartrefi yng Nghymru gysylltiad band eang ar
ddiwedd Mehefin 2006. Mae hyn yn gyfwerth â 19.4 o gysylltiadau
band eang am bob 100 o drigolion ac mae'n unol â ffigurau ar gyfer
y DU gyfan.
Mae cystadleuaeth yn y sector LLU wedi cynyddu ar ôl i Tiscali
ddod yn ail weithredwr LLU i ddod i'r farchnad yng Nghymru, gan
ddadfwndelu pedair cyfnewidfa. Yn ogystal, mae Orange, Be Unlimted
a The Carphone Warehouse oll wedi clustnodi cyfnewidfeydd yng
Nghymru ar gyfer dadfwndelu fel rhan o'u rhaglenni cyflwyno
rhwydwaith unigol.
O ran argaeledd, erbyn hyn mae'r holl gartrefi yng Nghymru
bron yn gallu derbyn rhyw fath o wasanaeth band eang. Fodd bynnag,
mae argaeledd gwasanaethau lled band uwch yn parhau'n isel iawn o'i
chymharu â rhai o brif genhedloedd band eang y byd. Dim traean o'r
holl gartrefi yng Nghymru sy'n gallu derbyn gwasanaeth band eang
sy'n cynnig cyfraddau lawrlwytho o 8Mbps ac nid oedd gwasanaethau
lled band uwch ar gael o gwbl. Mae gwasanaethau sy'n cynnig lled
band hyd at 24Mbps yn debygol o ddod i'r farchnad yn y dyfodol agos
wrth i weithredwyr LLU ddod â chynigion ADSL2+ i gyfnewidfeydd a
ddadfwndelwyd, er mai dim ond cyfran gymharol fach o gartrefi a
fydd yn derbyn y lled band uwch oherwydd cyfyngiadau
technolegol.
Daw gwasanaethau ADSL2+ lled band uwch ar gael yn eang fel
rhan o gyflwyno gwasanaeth 21CN gan BT, ond ni fydd hyn yn gyflawn
tan 2011 a dim ond cyfran gymharol fach o gartrefi a fydd yn derbyn
y lled band uwch oherwydd cyfyngiadau technolegol.
Mae argaeledd gwasanaethau lled band uwch ar fin dod yn fater
cynyddol bwysig yn ystod y blynyddoedd nesaf ar ôl i amcangyfrifon
ragweld y bydd y galw am led band yn cynyddu'n sylweddol rhwng y
ddwy flynedd a'r chwe blynedd nesaf. Mae'r amcangyfrifon hyn yn
dangos y gall galw gynyddu i lefelau sydd y tu hwnt i dechnolegau
DSL presennol ac efallai y bydd angen ystyried technolegau eraill i
gyflwyno band eang o fewn yr amserlen hon.
Gellir gweld tystiolaeth bod y galw am led band yn cyrraedd
lefelau sydd y tu hwnt i alluoedd DSL yn Ne Corea, sy'n parhau i
ddangos arwyddion bod ei farchnad band eang wedi symud i gyfnod
nesaf datblygiad. Ar ôl nesáu at bwynt dirlawnder y farchnad ar
gyfer cysylltiadau band eang, y duedd ddiweddaraf yw tuag at
amnewid cysylltiadau DSL am gysylltiadau cebl a ffibr ag iddynt led
band uwch. Er gwaethaf y duedd hon, DSL yw'r dechnoleg ddewisedig o
hyd ar raddfa ehangach ac, mewn gwirionedd, mae'n goruchafu'n
gynyddol yn fyd-eang.
Cyrhaeddiad Band Eang DSL
Band Eang ADSL (Anghymesur)
Yn ôl BT, mae mwy na 99.5% o'r safleoedd yng Nghymru wedi'u
cysylltu â chyfnewidfa sy'n addas ar gyfer DSL. Fodd bynnag,
oherwydd materion technegol lleol fel pellter o gyfnewidfa neu
rwydweithiau ansawdd gwael, nid yw rhai safleoedd o fewn ardaloedd
y cyfnewidfeydd hyn yn addas ar gyfer cyflwyno gwasanaethau band
eang, neu dim ond ar gyflymderau isel iawn y gallant gael mynediad
at wasanaethau.
Ffigur 1 - Amcangyfrif o'r tai a
gyrhaeddir gan y cyflymder i lawr isaf, Ch1 2006, Analysys
Consulting Limited
Yn ôl Analysys Consulting Limited, gall 98% o gartrefi Cymru
dderbyn gwasanaeth i lawr 0.5Mbps, gall 95% dderbyn gwasanaeth
1Mbps a gall 92% dderbyn gwasanaeth 2Mbps. Er bod y ffigurau hyn yn
agos at y ffigurau cymharol ar gyfer y DU, mae'r gwahaniaeth rhwng
argaeledd gwasanaethau band eang yng Nghymru a'r DU yn cynyddu wrth
i led band y gwasanaethau hyn gynyddu. Mae gwasanaethau 4Mbps ac yn
uwch ar gael i 81% o gartrefi Cymru, o'i chymharu ag 86% o
gartrefi'r DU, ac mae gwasanaethau 8Mbps ar gael i 33% o gartrefi
Cymru o'i chymharu â 53% o gartrefi'r DU. Nid oedd unrhyw
wasanaethau 16Mbps neu'n uwch ar gael yng Nghymru yn Ch1 2006, tra
gallai 7% o gartrefi'r DU gael mynediad at y gwasanaethau
hyn.
Ffigur 2 - Amcangyfrif o'r tai a
gyrhaeddir gan y cyflymder i fyny isaf, Ch1 2006, Analysys
Consulting Limited
Mae stori debyg yn gymwys ar gyfer cyflymder i fyny'r
gwasanaethau. Mae gwasanaethau â chyflymder i fyny isaf o 0.5Mbps
ar gael i 98% o gartrefi Cymru, sy'n agos at yr argaeledd o 100%
bron yng nghartrefi'r DU. Mewn cyferbyniad, dim ond 27% o gartrefi
Cymru sy'n gallu cael mynediad at wasanaethau â chyflymderau i fyny
o 1Mbps, o'i chymharu â 50% ar gyfer y DU. Yn ogystal, dim
ond 26% o gartrefi Cymru sy'n gallu cael mynediad at
wasanaethau â chyflymderau i fyny o 2Mbps, o'i chymharu â 48% ar
gyfer y DU.
Cyfnewidfeydd a Ystyrir yn Fasnachol
Anhyfyw
Ar 14 Mawrth dyfarnodd Rhaglen Band Eang Cymru Llywodraeth
Cynulliad Cymru gontract i Grŵp BT i ddarparu isadeiledd ar gyfer
yr ardaloedd cyfnewid olaf yng Nghymru sydd heb fand eang fel rhan
o'r Cynllun Cymorth Band Eang Arloesol Rhanbarthol (CBEARh).
Cyflwynir band eang mewn dau gam. Mae'r cyfnod cyntaf, a
ddechreuodd ym mis Mehefin 2006, yn canolbwyntio ar alluogi'r
cyfnewidfeydd nad ydynt wedi'u galluogi ar gyfer band eang sy'n
weddill yng Nghymru. Ar ôl cwblhau'r gwaith hwn, bydd cyfran fach
o'r boblogaeth o hyd yn byw mewn ardaloedd cyfnewidfeydd a
alluogwyd ond na fyddant yn gallu cael mynediad at fand eang o hyd
oherwydd amrywiaeth o faterion technolegol. Yna, bydd ail gyfnod y
cyflwyno yn canolbwyntio ar nodi'r mannau gwael hyn ac archwilio
ffyrdd o ddod â band eang i'r trigolion hyn.
|
Enw'r Gyfnewidfa
|
|
Dyddiad Parod i
Wasanaethu
|
Dyddiad Galluogi
Gwirioneddol
|
|
Gwynfe
|
Sir Gaerfyrddin
|
30-Meh-06
|
30-Meh-06
|
|
Llangurig
|
Powys
|
30-Meh-06
|
30-Meh-06
|
|
Llanarmon
|
Wrecsam
|
30-Meh-06
|
30-Meh-06
|
|
Trewyddel
|
Sir Benfro
|
30-Meh-06
|
30-Meh-06
|
|
Llanwddyn
|
Powys
|
07-Gorff-06
|
07-Gorff-06
|
|
Penmaen
|
Abertawe
|
07-Gorff-06
|
07-Gorff-06
|
|
Cynghordy
|
Sir Gaerfyrddin
|
14-Gorff-06
|
14-Gorff-06
|
|
Merthyr Cynog
|
Powys
|
21-Gorff-06
|
14-Gorff-06
|
|
Pant-y-dŵr
|
Powys
|
21-Gorff-06
|
21-Gorff-06
|
|
Rhandirmwyn
|
Sir Gaerfyrddin
|
22-Gorff-06
|
21-Gorff-06
|
|
Angle
|
Sir Benfro
|
22-Gorff-06
|
21-Gorff-06
|
|
Capel Curig
|
Conwy
|
28-Gorff-06
|
24-Gorff-06
|
|
Castell Caereinion
|
Powys
|
28-Gorff-06
|
28-Gorff-06
|
|
Llanfair Llythynwg
|
Powys
|
28-Gorff-06
|
24-Gorff-06
|
|
Abergynolwyn
|
Gwynedd
|
28-Gorff-06
|
28-Gorff-06
|
|
Whitton
|
Powys
|
28-Gorff-06
|
14-Gorff-06
|
|
Ynysgynwraidd
|
Sir Fynwy
|
28-Gorff-06
|
28-Gorff-06
|
|
Sain Nicolas
|
Sir Benfro
|
28-Gorff-06
|
28-Gorff-06
|
|
Llangunllo
|
Powys
|
05-Awst-06
|
04-Awst-06
|
|
Bryneglwys
|
Sir Ddinbych
|
05-Awst-06
|
28-Gorff-06
|
|
Cyffylliog
|
Sir Ddinbych
|
05-Awst-06
|
28-Gorff-06
|
|
Llandeilo Bertholau
|
Sir Fynwy
|
05-Awst-06
|
28-Gorff-06
|
|
Pennal
|
Gwynedd
|
11-Awst-06
|
11-Awst-06
|
|
Rhyd-y-main
|
Gwynedd
|
11-Awst-06
|
04-Awst-06
|
|
Ganllwyd
|
Gwynedd
|
11-Awst-06
|
04-Awst-06
|
|
Glandyfi
|
Ceredigion
|
19-Awst-06
|
11-Awst-06
|
|
Bugeildy
|
Powys
|
25-Awst-06
|
28-Gorff-06
|
|
Llanefydd
|
Conwy
|
01-Medi-06
|
01-Medi-06
|
|
Bont-ddu
|
Gwynedd
|
02-Medi-06
|
01-Medi-06
|
|
Hundred House
|
Powys
|
08-Medi-06
|
25-Awst-06
|
|
Llanbedr Castell-paen
|
Powys
|
22-Medi-06
|
22-Medi-06
|
|
Cross Ash
|
Sir Fynwy
|
22-Medi-06
|
08-Medi-06
|
|
Y Rhiw
|
Gwynedd
|
22-Medi-06
|
22-Medi-06
|
|
Llanhuadain
|
Sir Benfro
|
I'w gadarnhau
|
|
|
Rhos
|
Sir Benfro
|
I'w gadarnhau
|
|
Tabl 1 - Amserlen ar gyfer
galluogi'r cyfnewidfeydd anhyfyw sy'n weddill yng Nghymru,
Gorffennaf 2006, Uned Band Eang Cymru
Mae'r amserlen uchod yn dangos y galluogwyd pedwar o'r pymtheg
ar hugain o gyfnewidfeydd anhyfyw eisoes ar ddiwedd Mehefin 2006.
Fel y cyfryw, galluogwyd 403 o'r 434 o gyfnewidfeydd ffôn yng
Nghymru i ddarparu band eang ADSL yr adeg honno. Gwnaed cynnydd
cyflym ers hynny ac, adeg cyhoeddi, dim ond dwy gyfnewidfa yng
Nghymru oedd yn parhau heb allu cynnig band eang.
Yn ogystal, bydd yr holl gyfnewidfeydd a alluogwyd gan y
prosiect CBEARh yn gallu cyflwyno gwasanaethau ADSL Max a byddant
yn cael eu cynnwys hefyd mewn unrhyw raglenni uwchraddio
cenedlaethol yn y dyfodol, fel ADSL 2/2+.
Dylai trigolion yng Nghymru sy'n methu â derbyn cysylltiad
band eang, hyd yn oed wedi i'w cyfnewidfa ffôn leol gael ei
galluogi yn ystod cyfnod cyntaf y cynllun, gofrestru eu manylion
gan ddefnyddio ffurflen Mannau Gwael Arsyllfa Band Eang Cymru, y
gellir dod o hyd iddi ar
www.bbwo.org.uk/not-spots
neu
www.abec.org.uk/mannaugwael.
Defnyddir manylion a ddarperir yn y ffurflenni hyn i leoli'r
ardaloedd hynny yng Nghymru lle nad yw band eang ar gael o hyd ac,
ar ôl eu nodi, gall gwaith ddechrau i alluogi band eang yn yr
ardaloedd hyn.
Mae
ABEC yn amcangyfrif
na fu unrhyw newid yn argaeledd gwasanaethau SDSL yng Nghymru yn
ystod y chwarter olaf a bod SDSL yn parhau i gynnwys 25% o'r holl
safleoedd domestig a 29% o'r holl safleoedd annomestig yng Nghymru.
Amcangyfrifir mai cyfartaledd y DU yw 42% o safleoedd, gyda dim ond
yr Alban, ar 17%, â chanddi argaeledd SDSL is na
Chymru.
Ffigur 3 - Argaeledd gwasanaethau
gydag isafswm cyflymder i lawr o 512kbps yn ôl gweithredwr
isadeiledd, Ch1 2006, Analysys Consulting
Limited
Nid yw cystadleuaeth isadeiledd mor gryf yng Nghymru ag y mae
mewn rhannau eraill o'r DU. Mae Ffigur 5 yn dangos bod llai o
ddarparwyr isadeiledd amgen yng Nghymru nag yn y DU gyfan, gyda dim
ond un gweithredwr cebl ac un gweithredwr LLU yn cynnig
cystadleuaeth isadeiledd i'r deiliad yn Ch1 2006.
Ers hynny, fodd bynnag, mae nifer y gweithredwyr sy'n ymwneud
yn weithredol â dadfwndelu dolenni lleol yng Nghymru wedi cychwyn
cynyddu; Tiscali yw'r ail weithredwr LLU i ddod i'r farchnad yng
Nghymru ar ôl iddo ddadfwndelu 4 cyfnewidfa ym Mangor, Pen-y-bont
ar Ogwr, Cwmbrân a Llanelli yn ystod mis Mawrth 2006. Yn y
cyfamser, y gweithredwr LLU mwyaf yng Nghymru o hyd yw Bulldog ar
ôl iddo ddadfwndelu 9 cyfnewidfa yn ardaloedd Caerdydd a Wrecsam ym
mis Mai 2005.
Bydd gweithredwyr eraill yn dod i'r farchnad yng Nghymru yn
ystod y deuddeg mis nesaf ar ôl cyhoeddi eu bwriad i ehangu
cyrhaeddiad eu rhwydweithiau i Gymru:
- Bydd Be Un Limited yn dadfwndelu 21 o gyfnewidfeydd rhwng
Mawrth a Rhagfyr 2007;
- Bydd Carphone Warehouse yn dadfwndelu 30 o gyfnewidfeydd erbyn
diwedd Awst 2006;
- Bydd Orange (Wanadoo gynt) yn dadfwndelu 12 o gyfnewidfeydd
erbyn diwedd Medi 2006.
Cyrhaeddiad Band Eang Model Cebl
Mae
ABEC yn amcangyfrif
bod cyrhaeddiad cebl yng Nghymru wedi aros yn gyson er Ch1 2005.
Mae gan NTL, sef yr unig weithredwr cebl yn y DU erbyn hyn ar ôl
uno â Telewest, rwydwaith sy'n gallu cyrraedd o fewn 500m o rhwng
300,000 a 35,000 o gartrefi yng Nghymru.
Mae ffigurau gan Ovum yn awgrymu bod 25.1% o gartrefi yng
Nghymru yn gallu cael mynediad at wasanaethau band eang trwy fodem
cebl.
Cyrhaeddiad Band Eang Di-wifr
FWA
Cynigir Mynediad Di-wifr Sefydlog (FWA) gan nifer cyfyngedig o
ddarparwyr arbenigol yng Nghymru, fodd bynnag, nid oes ffigurau ar
gyfer cyrhaeddiad cyffredinol y gwasanaethau hyn ar gael ar hyn o
bryd.
Mannau Poeth Wi-Fi
Mae
ABEC yn amcangyfrif
bod mwy na 500 o fannau poeth mynediad cyhoeddus yng Nghymru.
Ym mis Mai 2006, cyhoeddodd BT y byddai'n cynnwys Dinas
Caerdydd â rhwydwaith o fannau poeth Wi-Fi.
3G
Nid oedd unrhyw wybodaeth newydd ar gael ar gyfer cyrhaeddiad
3G yn ystod y chwarter.
Cyrhaeddiad Band Eang trwy Loeren
Mae gwasanaethau band eang lloeren ar gael i fwy na 99% o'r
holl safleoedd yng Nghymru.
Ffigur 4 Cyrhaeddiad band eang
daearol y DU yn Ch4 2005, Ovum, UK Broadband Status Report,
Mawrth2006
[Key for above table:
1 technology = 1 dechnoleg
2 technologies = 2 dechnoleg
3+ technologies = 3 technoleg neu fwy]
|
|
DSL
|
Cebl
|
FWA
|
Cyfanswm
|
|
Dwyrain Canolbarth Lloegr
|
99.9%
|
54.8%
|
20.8%
|
99.9%
|
|
Dwyrain Lloegr
|
99.9%
|
49.4%
|
0.3%
|
99.9%
|
|
Llundain
|
100%
|
55.1%
|
36.6%
|
100%
|
|
Gogledd Ddwyrain Lloegr
|
99.9%
|
48.9%
|
0%
|
99.9%
|
|
Gogledd Orllewin Lloegr
|
99.9%
|
54.7%
|
3.4%
|
99.9%
|
|
Gogledd Iwerddon
|
99.4%
|
32.5%
|
0%
|
99.5%
|
|
Yr Alban
|
99.5%
|
42.0%
|
0%
|
99.5%
|
|
De Ddwyrain Lloegr
|
99.6%
|
45.6%
|
7.4%
|
99.7%
|
|
De Orllewin Lloegr
|
99.5%
|
40.2%
|
12.1%
|
99.7%
|
|
Cymru
|
99.3%
|
25.1%
|
|
99.3%
|
|
Gorllewin Canolbarth Lloegr
|
99.7%
|
63.0%
|
22.2%
|
99.7%
|
|
Swydd Efrog a Glannau Humber
|
99.9%
|
42.6%
|
13.8%
|
99.9%
|
|
Cyfanswm
|
99.7%
|
48.2%
|
11.2%
|
99.8%
|
Tabl 2 - Cyfran y cartrefi a gynhwysir gan
dechnolegau band eang yn ôl rhanbarth daearyddol, Ch4 2005, Ovum UK
Broadband Status Report, Mawrth 2006
Yn ôl ffigurau gan Ovum, roedd 99.8% o gartrefi'r DU yn cael
eu cynnwys gan dechnolegau band eang ar ddiwedd 2005. Mae hyn yn
cynrychioli twf o ryw 0.1% yn ystod y chwarter blaenorol.
|
|
DSL
|
Cebl
|
FWA
|
Cyfanswm
|
|
Trefol
|
99.9%
|
62.9%
|
15.9%
|
99.9%
|
|
Maestrefol
|
99.8%
|
36.6%
|
5.4%
|
99.9%
|
|
Gwledig
|
99.2%
|
7.4%
|
1.0%
|
99.2%
|
Tabl 3 – Cyrhaeddiad band eang y
farchnad dorfol i Gartrefi'r DU yn ôl math o ardal, Ch4 2005, Ovum
UK Broadband Status Report, Mawrth 2006
Mae cyrhaeddiad band eang yn ardaloedd gwledig y DU bron â dod
yn gyfartal â chyrhaeddiad ar gyfer y DU gyfan. Fodd bynnag, mae
cystadleuaeth rhwng darparwyr isadeiledd yn sylweddol is mewn
ardaloedd gwledig, sy'n arwain at lai o ddewis ac, yn y pen draw,
gostau uwch am wasanaethau yn yr ardaloedd hyn. Mater arwyddocaol
arall sy'n wynebu ardaloedd gwledig yw argaeledd isel gwasanaethau
â lled band uwch; canlyniad dolenni lleol hirach ar gyfartaledd a
chyfyngiadau technoleg DSL.
Cyrhaeddiad Band Eang
DSL
Ffigur 5 - Map o gyrhaeddiad band
eang DSL yn y DU yn Ch4 2005, Ovum UK Broadband Status Report,
Mawrth 2006
Band Eang ADSL (Anghymesur)
Mae gwasanaethau ADSL ar gael i ryw 99.7% o'r holl gartrefi yn
y DU.
Band Eang SDSL (Cymesur)
Nid adroddwyd unrhyw gynnydd yn argaeledd gwasanaethau SDSL yn
ystod y chwarter ac, yn hynny o beth, mae'r cyrhaeddiad
amcangyfrifedig yn parhau ychydig islaw 50% o gartrefi'r DU.
Band Eang Dolenni Lleol a Ddadfwndelwyd (LLU)
Erbyn hyn, mae nifer o weithredwyr yn ymwneud yn weithredol â
dadfwndelu dolenni lleol yn y DU. Mae Tabl 4 yn crynhoi statws
galluogi LLU yn y DU, gan gynnwys am bob gweithredwr, nifer y
cyfnewidfeydd a alluogwyd, a nifer y cyfnewidfeydd a fydd yn cael
eu galluogi yng Nghymru a'r DU gyfan.
|
Gweithredwr
|
Cyfnewidfeydd yn y DU
|
Cyfnewidfeydd yng Nghymru
|
|
Galluogwyd
|
I Ddod
|
Galluogwyd
|
I Ddod
|
|
Be
|
180
|
769
|
0
|
21
|
|
Bulldog
|
626
|
0
|
9
|
0
|
|
Carphone Warehouse
|
0
|
1045
|
0
|
52
|
|
Easynet
|
416
|
75
|
0
|
0
|
|
Homechoice
|
145
|
0
|
0
|
0
|
|
Edge Telecom
|
21
|
0
|
0
|
0
|
|
Pipex
|
25
|
2
|
0
|
0
|
|
Node4
|
4
|
0
|
0
|
0
|
|
Tiscali
|
249
|
0
|
4
|
0
|
|
Orange
|
218
|
87
|
0
|
12
|
|
Zen Internet
|
4
|
0
|
0
|
0
|
Tabl 4 - Cyfnewidfeydd LLU yng Nghymru a'r DU,
www.samknows.com, Gorffennaf 2006
Ar hyn o bryd, gan Bulldog ac Easynet y mae'r rhwydwaith mwyaf
o gyfnewidfeydd dadfwndeledig, ond ymddengys fod hyn ar fin newid
pan fydd Be a Carphone Warehouse yn dadfwndelu eu cyfnewidfeydd
disgwyliedig. Erbyn diwedd Awst 2006, roedd Bulldog wedi dadfwndelu
626 o gyfnewidfeydd, ond nid oes ganddo unrhyw gynlluniau i
ddadfwndelu cyfnewidfeydd eraill. Dadfwndelodd Easynet 416 o
gyfnewidfeydd erbyn diwedd Awst 2006 ac mae'n bwriadu dadfwndelu 75
arall erbyn diwedd mis Hydref 2006.
Erbyn hyn, mae Be wedi cyflwyno ei rwydwaith i 180 o
gyfnewidfeydd, gyda 769 arall wedi'u cynllunio – y caiff 267
ohonynt eu dadfwndelu erbyn diwedd 2006. Estynnir hyn ymhellach i
gynnig gwasanaeth i 70% o'r boblogaeth erbyn diwedd 2007. Bydd hyn
yn gwneud Be yn un o ddarparwyr band eang mwyaf y DU trwy osod
cyfnewidfeydd dolenni lleol a ddadfwndelwyd (LLU). Ym mis Mehefin
2006, cyhoeddwyd bod 02 wedi prynu Be.
Cyn bo hir, disgwylir i Carphone Warehouse gychwyn dadfwndelu
1,045 o gyfnewidfeydd trwy gydol y DU, er nad oes unrhyw ddyddiadau
'parod i wasanaethu' ar gael ar hyn o bryd. Ym mis Ebrill 2006,
cyhoeddodd y byddai'n cynnig band eang "am ddim" i ddefnyddwyr
terfyn sy'n byw yn ardal ei gyfnewidfeydd. I fanteisio ar y cynnig,
rhaid i gwsmeriaid danysgrifio i wasanaeth ffôn sefydlog TalkTalk
Carphone Warehouse am £9.99 y mis a chofrestru am gontract o 18 mis
o leiaf. Bydd cost rhentu llinell o £11.00 yn gymwys hefyd, gan
olygu mai £20.99 y mis fydd cyfanswm cost rhentu llinell, galwadau
a band eang.
Ym mis Mehefin 2006, dadfwndelodd AOL 200 o gyfnewidfeydd, gan
ddadfwndelu mwy na 100,000 o linellau. Ym mis Chwefror 2006,
cadarnhaodd AOL ei fwriad i fuddsoddi £120m mewn LLU, gyda'r nod o
ddadfwndelu rhyw 1,000 o gyfnewidfeydd.
ADSL2+
Mae UKOnline, Bulldog, Be a Sky i gyd yn cynnig gwasanaethau
ADSL2+ ar eu rhwydweithiau dadfwndeledig. Bydd argaeledd y
gwasanaethau hyn, â chanddynt gyfradd lawrlwytho uchaf o 24Mbps, yn
cynyddu yn unol â chyfraddau cyflwyno LLU y gweithredwyr unigol, er
y bydd y cyflymderau sydd ar gael i bob cartref yn dibynnu ar hyd
eu dolen leol unigol.
Rhwydwaith yr 21ain Ganrif
Bydd Rhwydwaith yr 21ain (21CN) Ganrif BT yn
rhwydwaith ac isadeiledd systemau hollgynhwysol sy'n seiliedig ar
IP a fydd yn sicrhau y cyflwynir y genhedlaeth nesaf o wasanaethau
cydgyfeiriedig yn gyflymach, yn fwy effeithlon ac yn fwy cost
effeithiol na'r rhwydwaith presennol.
Disgwylir y cychwynnir mudo llinellau cwsmeriaid y DU i 21CN
ym mis Tachwedd 2006. Defnyddwyr terfyn preswyl a busnesau yng
Nghaerdydd a'r cylch fydd y cyntaf yn y DU i gael eu cysylltu pan
fydd BT yn mudo rhyw 350,000 o linellau cwsmeriaid yn ardal de
Cymru.
Yn ôl BT, bydd 21CN yn cyflwyno gwasanaethau band eang sy'n
cynnig cyfradd lawrlwytho uchaf o 24Mbps ar sail technoleg ADSL2+ o
fis Ionawr 2008. Er y bydd hyn yn cynyddu cyrhaeddiad gwasanaethau
band eang â chanddynt led band uchel yng Nghymru, bydd y cyflymder
sydd ar gael i bob cartref yn dibynnu ar hyd eu dolen leol unigol.
Yn ogystal, ni ddisgwylir cwblhau cyflwyno 21CN tan 2011, sy'n
awgrymu na fydd llawer o gartrefi yng Nghymru yn cael manteision y
rhwydwaith newydd am beth amser.
Cyrhaeddiad Band Eang Modem Cebl
Yn ôl NTL Incorporated, mae ei rwydwaith yn mynd heibio i fwy
na 12 miliwn o gartrefi a busnesau yn y DU. Yn hynny o beth, mae
gwasanaethau band eang cebl ar gael i 50% o gartrefi yn y DU ac 85%
o fusnesau yn y DU.
Ffigur 6 - Map o gyrhaeddiad band eang modem cebl
yn y DU yn Ch4 2005, Ovum UK Broadband Status Report, Mawrth
2006
Mae gwasanaethau band eang trwy loeren ar gael i fwy na 99% o
safleoedd yn y DU.
Cyrhaeddiad Band Eang Di-wifr
Yn ôl ffigurau gan Ovum, mae gwasanaethau band eang trwy
dechnoleg mynediad di-wifr sefydlog (FWA) yn parhau i fod ar gael i
11.2% o boblogaeth y DU.
Ffigur 7 - Map o gyrhaeddiad band eang di-wifr yn
y DU yn Ch4 2005, Ovum UK Broadband Status Report, Mawrth
2006
Ffigur 8 - Cyrhaeddiad gwasanaeth band eang i lawr
y genhedlaeth gyntaf fel canran o gartrefi, Ch1 2006, Analysys
Consulting Limited
Mae cyrhaeddiad band eang 'y genhedlaeth newydd' i wledydd,
fel y dangosir yn Ffigur 8, yn dangos bod gan Gymru a'r DU gyfan y
lefelau uchaf o gyrhaeddiad o blith y gwledydd a restrir. Mae gan y
mwyafrif o'r gwledydd a restrir rwydweithiau band eang sy'n gallu
cynnig gwasanaeth â lleiafswm o 0.5Mbps i fwy na 90% o
gartrefi.
Ffibl 3 – Cyrhaeddiad band eang y farchnad dorfol
i Gartrefi'r DU yn ôl math o ardal, Ch4 2005, Ovum UK Broadband
Status Report, Mawrth 2006
O ran lled band uwch gwasanaethau band eang 'yr ail
genhedlaeth', mae'r lefelau cyrhaeddiad yn amrywio'n fawr rhwng
gwledydd. Mae ffigur 9 yn dangos bod gan y DU argaeledd cymharol
uchel o wasanaethau 4 ac 8Mbps, ond ei bod y tu ôl i bob gwlad
arall a restrir bron ar gyfer cyrhaeddiad cyflymderau uwch. Mae'r
sefyllfa hyd yn oed yn waeth yng Nghymru, heb unrhyw gyrhaeddiad
gwasanaethau uwch nag 8Mbps yn Ch1 2006. Mae'r graff yn dangos yn
eglur bod y DU a llawer o'r prif wledydd eraill o ran band eang o
hyd ymhell y tu ôl i'r cenhedloedd sy'n arwain y ffordd, sef Siapan
a Corea, o ran argaeledd gwasanaethau lled band uchel iawn.
Mae ymchwil a wnaed gan
ABEC yn dangos bod cost gwasanaethau
band eang sylfaenol, i gwsmeriaid preswyl a busnes fel ei gilydd,
yr un peth yng Nghymru ag yng ngweddill y DU. Er bod isafswm y
gwariant gan gwsmeriaid erbyn hyn yn prynu gwasanaethau 'hyd at'
8Mbps ym mhob ardal, mae'r cyflymderau gwasanaeth sydd ar gael i
fusnesau yng Nghymru yn is na'r rheiny sydd ar gael yn Llundain a
De Orllewin Lloegr.
|
|
Cwsmer
|
Busnes
|
|
|
Cyflymder Isaf
|
Cyflymder Uchaf
|
Cyflymder Isaf
|
Cyflymder Uchaf
|
|
|
£
|
|
£
|
|
£
|
|
£
|
|
|
Llundain
|
9.75
|
8Mbps
|
14.00
|
24Mbps
|
13.61
|
8Mbps
|
75.00
|
24Mbps
|
|
De Ddwyrain Lloegr
|
9.75
|
8Mbps
|
14.75
|
16Mbps
|
13.61
|
8Mbps
|
75.00
|
24Mbps
|
|
Dinasoedd yng Nghymru
|
9.75
|
8Mbps
|
14.75
|
16Mbps
|
13.61
|
8Mbps
|
45.00
|
16Mbps
|
|
Trefi yng Nghymru
|
11.99
|
8Mbps
|
11.99
|
8Mbps
|
13.61
|
8Mbps
|
13.61
|
8Mbps
|
|
Pentrefi yng Nghymru
|
11.99
|
8Mbps
|
11.99
|
8Mbps
|
13.61
|
8Mbps
|
13.61
|
8Mbps
|
Tabl 5 - Isafswm/Uchafswm Gwariant
Misol i Fusnesau a Gwasanaethau Defnyddwyr, Ch1 2006,
ABEC.
Nid yw'r cyflymder uchaf sydd ar gael yn y farchnad
ddefnyddwyr (h.y. 24Mbps) ar gael yng Nghymru naill ai i fusnesau
na chwsmeriaid cartref, a dim ond i nifer cyfyngedig o
gyfnewidfeydd yn y DU y mae ar gael. Y cyflymder uchaf sydd ar gael
yng Nghymru yw gwasanaeth 16Mbps a gynigir gan Bulldog. Fodd
bynnag, dim ond mewn naw cyfnewidfa yng Nghymru y mae'r rhain ar
gael – yn ardaloedd Caerdydd a Wrecsam.
|
|
Gwerth mynegai Ch4 2005
|
Safle G7 Ch4 2005
|
Gwerth mynegai Ch3 2005
|
Safle G7
Ch3 2005
|
Safle G7
Ch1 2005
|
|
Siapan
|
0.97
|
1
|
0.98
|
1
|
1
|
|
Ffrainc
|
0.86
|
2
|
0.85
|
2
|
2
|
|
Canada
|
0.79
|
3
|
0.80
|
3
|
3
|
|
DU
|
0.77
|
4
|
0.76
|
4
|
4
|
|
Iwerddon
|
0.75
|
|
0.75
|
|
|
|
Yr Eidal
|
0.71
|
5
|
0.70
|
5
|
6
|
|
Awstralia
|
0.69
|
|
0.69
|
|
|
|
Sweden
|
0.64
|
|
0.65
|
|
|
|
UDA
|
0.63
|
6
|
0.62
|
6
|
5
|
|
De Corea
|
0.53
|
|
0.54
|
|
|
|
Yr Almaen
|
0.44
|
7
|
0.46
|
7
|
7
|
Tabl 6 – Mynegai prisiau yn ystod
Ch4 2005, Ovum International Broadband Market Comparisons Update,
Mawrth 2006
Yn ôl Ovum, mae'r DU yn y pedwerydd safle ym mynegai prisiau'r
G7. Cyfrifir y mynegai prisiau fel pris y 5 ISP adwerthu uchaf, a
bwysolir yn ôl eu cyfran o'r farchnad. Mae'r prisiau a ddefnyddir
yn gysylltiedig â chynhyrchion preswyl y brif ffrwd ac maent yn
cynnwys ffioedd cysylltu amorteiddiedig dros gyfnod o dair blynedd
ac fe'u haddasir ar gyfer cydraddoldeb pŵer prynu (PPP)
[2].
Gwnaed gwelliannau bach yn y mynegai prisiau gan y DU, Ffrainc, yr
Eidal a'r UDA er Ch3 2005, tra bod y safleoedd cyffredinol yn
parhau heb newid.
Cynorthwywyd gwelliant y DU yn y mynegai prisiau gan y ffaith
i AOL ostwng ei brisiau yn ystod chwarter olaf 2005. Mae'r
Almaen wedi gweld gostyngiad bach yn ei mynegai prisiau, yn bennaf
o ganlyniad i newidiadau PPP.
Yn Ch2 2006, yn ôl Point Topic, cwympodd pris gwasanaethau
lefel mynediad DSL o 9.3%, dwywaith cymaint â'r gostyngiad pris
(4.5%) mewn gwasanaethau modem cebl. O ganlyniad, mae'r bwlch
pris rhwng DSL a chebl wedi cynyddu i UDA$4.27. Ymhlith y 18
o weithredwyr a gynhwysir yn arolwg Point Topic, lleihaodd 5
ohonynt (yn bennaf yng Ngogledd America ac Ewrop, y Dwyrain Canol
ac Affrica) eu tariffau misol o hyd at 50%. Yn gyffredinol,
UDA$27.44 oedd y tariff DSL misol cyfartalog, gyda Thaiwan yn
cynnig y tariff DSL rhataf. Yn y farchnad FTTx, mae prisiau
wedi parhau'n gyson er Ch2 2005.
Treiddiad
Mae ABEC yn amcangyfrif bod 31.1% o linellau tir BT yng
Nghymru yn defnyddio band eang DSL ym mis Mehefin 2006. Nid yw
gwybodaeth sy'n ymwneud â'r nifer sy'n derbyn band eang cebl ar
gael ar gyfer Cymru yn benodol, ond mae amcangyfrif o dreiddiad
cebl yng Nghymru ar sail ffigurau'r DU yn dangos bod gan ryw 10.4%
o gartrefi gysylltiad band eang cebl. Byddai'r cyfanswm hwn yn
awgrymu ffigur treiddiad o ryw 41.5% ar gyfer Cymru ar ddiwedd
Mehefin 2006. Mae hyn yn gyfwerth â 19.4 o gysylltiadau band eang
am bob 100 o drigolion yng Nghymru. Mae'r ffigur hwn yn unol â'r DU
ac mae'n ffigur cyfartalog o'i gymharu â gweddill yr UE.
Ffigur 10 -Nifer sy'n defnyddio band eang yn ôl
poblogaeth yn yr UE ac yng Nghymru, Ch2 2006, Analysys Consulting
Limited ac ABEC
Adroddodd Arolwg Trigolion Band Eang Cymru fod y nifer sy'n
derbyn band eang yn parhau i gynyddu yng Nghymru wedi Mehefin 2006,
a bod gan 43% o gartrefi yng Nghymru gysylltiad band eang erbyn
diwedd Gorffennaf 2006.
Yn ogystal, adroddodd rhyw 7% o'r trigolion a wyddai gyflymder
eu cysylltiad band eang bod ganddynt gysylltiad a oedd yn gyflymach
na 2Mbps, sy'n dangos bod y mwyafrif o gartrefi yng Nghymru yn
defnyddio gwasanaethau band eang 'y genhedlaeth gyntaf' o
hyd.
Band Eang xDSL
Mae ABEC yn amcangyfrif bod y nifer sy'n derbyn xDSL
wedi parhau i gynyddu yn ystod y chwarter diwethaf a bod gan ryw
31% o gartrefi a busnesau yng Nghymru a oedd yn gallu cael mynediad
at gyfnewidfa a alluogwyd ar gyfer ADSL gysylltiad band eang ADSL
ar ddiwedd mis Mehefin 2006. Mae hyn yn dangos cynnydd o 13% yn y
nifer sy'n defnyddio band eang yn ôl cartrefi a busnesau yng
Nghymru er mis Mehefin 2005.
|
|
DU
|
CYMRU
|
|
|
Cysylltiadau band eang ADSL
|
Cysylltiadau band eang
ADSL
|
Canran y cartrefi a'r busnesau
[3]
|
Canran o'r boblogaeth [4]
|
|
Rhagfyr 04
|
|
|
14.9%
|
6.9%
|
|
Mawrth 05
|
5m 3
|
|
17.5%
|
8.2%
|
|
Mehefin 05
|
5.6m 3
|
250,000 4
|
17.9%
|
8.3%
|
|
Medi 05
|
|
302,000 5
|
21.6%
|
10.1%
|
|
Rhagfyr 05
|
6.9m 6
|
370,000 5
|
26.3%
|
12.3%
|
|
Mawrth 06
|
7.9m 6
|
395,000 5
|
28.2%
|
13.2%
|
|
Mehefin 06
|
8.7m 6
|
435,000 5
|
31.1%
|
14.5%
|
Tabl 7 - Treiddiad band eang ADSL yng Nghymru, Ch4
2004 – Ch2 2006, ABEC
Band eang cebl
Er gwaethaf gostyngiad yng nghyfran gymharol y farchnad, mae'r
cynnydd parhaus mewn treiddiad band eang yn y DU wedi galluogi twf
parhaus yn y nifer sy'n defnyddio band eang cebl. Yn absenoldeb
ffigurau penodol ar gyfer Cymru ar gyfer Mehefin 2006, mae ABEC yn
amcangyfrif i dreiddiad cebl yng Nghymru barhau i gynyddu a bod
ganddo ryw 145,000 o gysylltiadau, sy'n gyfwerth â rhyw 10% o'r
cartrefi a'r busnesau yng Nghymru (h.y. 5% o gyfanswm y
cysylltiadau band eang cebl yn y DU).
|
|
DU
|
Cymru
|
|
|
Nifer y llinellau cebl
|
Cysylltiadau band eang cebl
|
Canran y cartrefi
|
Canran o'r boblogaeth
|
|
Rhagfyr 04
|
|
110,000
|
7.8%
|
3.7%
|
|
Mawrth 05
|
2.1m1
|
105,000
|
7.5%
|
3.5%
|
|
Mehefin 05
|
2.3m1
|
115,000
|
8.2%
|
3.8%
|
|
Medi 05
|
|
125,000
|
8.9%
|
4.2%
|
|
Rhagfyr 05
|
|
130,000
|
9.3%
|
4.3%
|
|
Mawrth 06
|
2.8m3
|
140,000
|
10.0%
|
4.7%
|
|
Mehefin 06
|
2.9m3
|
145,000
|
10.4%
|
4.8%
|
Tabl 8 – Treiddiad band eang cebl yng Nghymru, Ch4
2004-Ch2 2006, ABEC
Adroddodd Arolwg Trigolion Band Eang Cymru, ym mis Gorffennaf
2006, bod 28% o'r holl ymatebwyr yr oedd ganddynt gysylltiad band
eang yn defnyddio cebl. Mae hyn yn awgrymu y gall fod treiddiad
cebl ychydig yn uwch nag a ragwelwyd a bod rhyw 12% o gartrefi a
busnesau yng Nghymru yn defnyddio cebl i gael mynediad at fand
eang.
Erbyn diwedd mis Mawrth 2006, yn ôl Ofcom, roedd rhyw 11.1
miliwn o gysylltiadau band eang yng nghartrefi a busnesau bach y
DU. Erbyn hyn, mae rhyw 40 y cant o holl gartrefi'r DU yn
tanysgrifio i wasanaethau band eang.
Ffigur 11 - Tanysgrifiadau ar gyfer cysylltiadau
deialu a band eang i'r rhyngrwyd, Ch2 2006, SYG
Mae cysylltiadau band eang yn parhau i gyfrif am gyfran
gynyddol o danysgrifiadau band eang yn y DU. Mae ffigurau'r Swyddfa
Ystadegau Gwladol (SYG) yn dangos bod cysylltiadau band eang erbyn
hyn yn cyfrif am bron i dri chwarter o'r holl gysylltiadau i'r
rhyngrwyd. Mae ffigurau a gyflenwir gan SYG yn cael eu hadolygu a'u
diwygio'n gyson i optimeiddio cywirdeb ac, felly, nid ydynt yn
cydberthyn yn union i'r rheiny a ddangosir yn yr adroddiadau
meincnodi blaenorol.
Mae cysylltiadau deialu yn parhau'n boblogaidd mewn rhai
cartrefi oherwydd argaeledd gwasanaethau 'talu wrth ddefnyddio' ar
sail amser sy'n codi tâl yn ôl faint o amser a dreulir ar-lein ac
nid oes iddynt ffi fisol. Mae'r gwasanaethau hyn yn arbennig o
addas i'r rheiny sy'n defnyddio'r rhyngrwyd yn afreolaidd neu'r
rheiny sy'n ddefnyddwyr 'ysgafn' ar y rhyngrwyd, ac maent hefyd yn
addas i gartrefi isel eu hincwm sy'n amharod i dalu ffi fisol
unffurf. Mewn rhai marchnadoedd Ewropeaidd, goresgynnwyd y rhwystr
hwn i ddefnyddio band eang trwy gyflwyno gwasanaethau band eang ar
sail amser ag iddynt ffi fisol isel neu sydd heb unrhyw ffi. Ar hyn
o bryd, cynigir yr unig wasanaeth band eang llinell sefydlog ar
sail amser yn y DU gan Bulldog, sydd â chyrhaeddiad cyfyngedig yn y
DU, yn enwedig yng Nghymru. Yn hynny o beth, efallai y bydd angen
gwasanaeth band eang ar sail amser sydd ar gael yn genedlaethol i
ddwyn perswâd ar y defnyddwyr deialu sy'n weddill i newid i fand
eang.
Ffigur 12 – Nifer sy'n defnyddio band eang yn y DU
yn ôl canran y cartrefi, Point Topic, Awst 2006
[Key for above map:
Household take-up = Nifer y cartrefi sy'n
defnyddio
41.2 to 51.1 (87) = 41.2 i 51.1 (87)
34.5 to 41.2 (86) = 34.5 i 41.2 (86)
30.5 to 34.5 (85) = 30.5 i 34.5 (85)
26.9 to 30.5 (87) = 30.5 i 34.5 (85)
12.9 to 26.9 (89) = 12.9 i 26.9 (89)]
Mae ymchwil gan Point Topic wedi datgelu mai yn Swindon y
mae'r treiddiad band eang uchaf yn ôl cartrefi o holl drefi a
dinasoedd y DU, gyda ffigur amcangyfrifedig o 51.1%. Y rhesymau a
roddwyd am y lefelau treiddiad uchel hyn oedd cyfran gymharol uchel
Swindon o deuluoedd ifanc â phlant a'r ffaith ei fod wedi'i gynnwys
yn dda gan rwydwaith cebl yn ogystal â DSL. Dangoswyd bod
cyfanswm y nifer sy'n defnyddio band eang lawer yn uwch lle mae'r
ddau rwydwaith yn cystadlu, gan bwysleisio pwysigrwydd
cystadleuaeth isadeiledd wrth yrru treiddiad.
I'r gwrthwyneb, roedd mwy na 50 o ardaloedd Awdurdodau Lleol
lle'r oedd gan lai nag un o bob pedwar cartref gysylltiad band
eang. Roedd y mwyafrif o'r ardaloedd hyn mewn rhannau gwledig yng
Nghymru, Gogledd Iwerddon a'r Alban, ond roeddent yn cynnwys rhai
ardaloedd trefol, fel Merthyr Tudful. Mae'r ardaloedd hyn yn
dioddef ffactorau sydd i'r gwrthwyneb i'r rhai a geir yn Swindon,
fel diffyg cynnig cebl ym Merthyr Tudful.
Ar ddiwedd Mehefin 2006, roedd gan BT 8.7 miliwn o
gysylltiadau band eang cyfanwerthol, gan gynnwys 580,000 o linellau
dolen leol a ddadfwndelwyd, sef cynnydd o 2.9 miliwn cysylltiad o
flwyddyn i flwyddyn ac o 535,000 cysylltiad yn ystod y
chwarter.
|
|
Llinellau
|
Llinellau
|
Cyfanswm y
|
|
|
Preswyl
|
Treiddiad
|
|
Treiddiad
|
Llinellau
|
|
Trefol
|
4,530,738
|
28%
|
737,663
|
91%
|
5,268,401
|
|
Maestrefol
|
986,657
|
20%
|
194,743
|
80%
|
1,180,401
|
|
Gwledig
|
558,706
|
13%
|
176,493
|
55%
|
735,198
|
Tabl 9 – Cysylltiadau a threiddiad
ADSL o gyfanswm posibl oddi mewn i'r sectorau preswyl a busnes yn y
DU, Ch4 205, Ovum UK Broadband Status Report, Mawrth
2006
Band Eang Cebl
Ym mis Awst 2006, adroddodd NTL fod ganddo 2.9 miliwn o
danysgrifwyr band eang, sy'n golygu mai ef yw'r chwaraewr adwerthu
mwyaf ym marchnad band eang y DU.
|
|
Llinellau
|
Llinellau
|
Cyfanswm y
|
|
|
Preswyl
|
Treiddiad
|
|
Treiddiad
|
Llinellau
|
|
Trefol
|
2,216,495
|
14%
|
43,421
|
5%
|
2,259,916
|
|
Maestrefol
|
305,928
|
6%
|
7,706
|
3%
|
313,634
|
|
Gwledig
|
55,956
|
1%
|
794
|
0.2%
|
56,750
|
Tabl 10 – Tanysgrifwyr a threiddiad
modem cebl yn y sectorau preswyl a busnes yn y DU, Ch4 2005, Ovum
UK Broadband Status Report, Mawrth 2006
Band Eang Lloeren a Di-wifr
Nid adroddwyd unrhyw newidiadau yn y nifer sy'n defnyddio band
eang di-wifr a thrwy loeren yn ystod y chwarter yn y DU, gyda nifer
y tanysgrifwyr di-wifr yn parhau'n ffigur amcangyfrifedig o 8,000 a
nifer y tanysgrifwyr lloeren yn parhau'n ffigur amcangyfrifedig o
3,000.
Cyfran o'r Farchnad Adwerthu
Ffigur 13 - Cyfran o'r farchnad
darparwyr gwasanaethau band eang yn y DU, Ch2 2006, Analysys
Consulting Limited
Cwympodd cyfran BT Wholesale o gyfanswm marchnad band eang y
DU ychydig yn ystod hanner cyntaf 2006 ac, erbyn hyn, saif ychydig
yn llai na 70% o gyfanswm y farchnad gyfanwerthu. Mae cyfran band
eang cebl o'r farchnad hefyd wedi parhau i ostwng yn ystod yr
hanner blwyddyn diwethaf. Ar ddiwedd 2005, roedd NTL a Telewest yn
rheoli 26.4% o'r farchnad band eang. Fodd bynnag, roedd cyfran y
grŵp NTL/Telewest newydd eu huno wedi cwympo i 25.0% ar ddiwedd
Mehefin 2006.
Ffigur 14 - Cyfran o'r farchnad band eang
gyfanwerthol yng ngwledydd Gorllewin Ewrop, 2004 - 2006, Analysys
Consulting Limited
Mae cyfran BT o'r farchnad gyfanwerthu yn parhau'n gymharol
uchel o'i chymharu â deiliaid eraill yng ngorllewin Ewrop. Fodd
bynnag, cwympodd cyfran y deiliad o'r farchnad gyfanwerthu DSL o
97% i 9% yn ystod hanner cyntaf 2006. Er i hyn ymddangos yn dolc
gweddol fach yn ei oruchafiaeth o'r farchnad DSL, mae'r cwymp hwn
yn dangos yn eglur bod gweithredwyr LLU yn cychwyn cynyddu eu
cyfran o'r farchnad ac, wrth i weithredwyr LLU ehangu cyrhaeddiad
eu rhwydweithiau, mae'r duedd hon yn debygol o barhau yn y dyfodol
rhagweladwy.
Ffigur 15 - Newid yng nghyfran
farchnad band eang y DU, 2001-2006, Analysys Consulting
Limited
Bu gweithredwyr LLU yn dangos cyfran gynyddol o'r farchnad yn
ystod y flwyddyn ddiwethaf, yn bennaf ar draul y sector cebl. Er
gwaethaf colli cyfran o'r farchnad DSL i weithredwyr LLU yn ystod y
misoedd diwethaf, mae cyfran BT Wholesale o'r farchnad gyfanwerthu
wedi parhau'n gymharol gyson oherwydd erydiad y gyfran o'r farchnad
oddi mewn i'r sector cebl.
Cyfran o'r Farchnad Adwerthu
Ffigur 16 - Cyfran adwerthu prif ISPau y DU, Ch2
2006, Analysys Consulting Limited
Mae uno NTL a Telewest wedi creu'r gweithredwr band eang
adwerthu mwyaf yn y DU gyda chyfran gwerth 27% o'r farchnad
adwerthu, gan oddiweddyd BT yr oedd ganddo gyfran gwerth 24% ar
ddiwedd Mehefin 2006. Yn ogystal â chael gweithredwr arweiniol
newydd, mae nifer o weithredwyr llai hefyd sydd wedi cynyddu eu
cyfrannau ac wedi dod yn weithredwyr pwysig yn y farchnad adwerthu,
gan gynnwys Tiscali, Pipex a The Carphone Warehouse.
Gyda chymaint o chwaraewyr arwyddocaol, mae marchnad band eang
adwerthu'r DU yn un o'r rhai mwyaf cystadleuol yng ngorllewin Ewrop
ac, yn hynny o beth, mae gan y deiliad un o'r cyfrannau adwerthu
isaf o blith holl ddeiliaid gorllewin Ewrop. Wrth i weithredwyr LLU
gynyddu ôl troed eu rhwydweithiau, disgwylir y bydd y farchnad
adwerthu hynod gystadleuol yn trosi'n farchnad gyfanwerthu gynyddol
gystadleuol.
Ffigur 17 - Cyfran adwerthu'r deiliad o gyfanswm y
farchnad band eang, 2004-2006, Analysys Consulting
Limited
Ffigur 18 - Treiddiad band eang i gartrefi ledled
y byd, Point Topic, Ch1 2006
[text in caption:
Source: Point Topic = Ffynhonnell: Point Topic
Broadband Households = Cartrefi Band Eang
% penetration = % treiddiad
45.1 to 83.4 = 45.1 i 83.4
20 to 45.1 = 20 i 45.1
9.2 to 20 = 9.2 i 20
2.8 to 9.2 = 2.8 i 9.2
0 to 2.8 = 0 i 2.8]
Yn ôl y cwmni dadansoddi Point Topic, tyfodd cyfanswm byd eang
y cysylltiadau band eang i 229 miliwn o linellau yn ystod Ch1 2006,
sy'n cynrychioli cynnydd o 36% o 168.5 miliwn o linellau yn ystod
Ch1 2005.
Ffigur 19 – Treiddiad band eang yn ôl canran y
cartrefi a safleoedd mentrau bach a chanolig, Analysys Consulting
Limited ac ABEC, Mehefin 2006
Fel y dangosir yn ffigur 20, mae'r DU wedi symud uwchben yr
Unol Daleithiau ar gyfer treiddiad band eang yn ôl cartrefi, ac mae
mewn sefyllfa dda o'i chymharu â'r gwledydd a restrir. De Corea
sy'n arwain y gwledydd a restrir o gryn bellter, gyda chyfradd
treiddio o bron i 70%.
LLU
Ffigur 20 - Cyfrannau LLU o farchnadoedd DSL
Ewrop, ECTA Broadband Scorecard, Ch1 2006
Yn ôl ECTA, mae'r DU wedi gweld twf sylweddol yng nghyfran LLU
o'r farchnad DSL, a gynyddodd o gyfran 2.7% ar ddiwedd 2005 i
gyfran 4.4% ar ddiwedd Ch1 2006. Er gwaethaf y cynnydd sylweddol
hwn, mae'r DU yn parhau i feddu ar un o'r cyfraddau LLU isaf yn
Ewrop, ymhell y tu ôl i'r prif genhedloedd LLU fel Ffrainc, yr
Iseldiroedd a Sweden. Fodd bynnag, mae twf mewn cyfrannau LLU yn y
gwledydd hyn wedi sefyll yn stond, a fydd yn caniatáu i'r DU gau'r
bwlch rhyngddi a'r cenhedloedd hyn.
Mae'r arafu hwn yn nhwf cyfran LLU o'r farchnad DSL mewn
cenhedloedd band eang datblygedig yn awgrymu y gellir cael
cydbwysedd o amgylch 25-30%. Fodd bynnag, mae hyn yn debygol o
amrywio'n fawr rhwng marchnadoedd unigol oherwydd cryfder amrywiol
y deiliad-weithredwyr a'r gweithredwyr amgen ym mhob
marchnad.
Defnydd o Fand Eang
Yn Ch1 2006 cynhaliodd Ofcom arolwg i bennu'r gwahaniaeth
rhwng y defnydd o gymwysiadau ar-lein yn ôl defnyddwyr deialu a
defnyddwyr band eang. Er bod yr arolwg yn dangos defnydd uwch ym
mhob maes ar gyfer defnyddwyr band eang, gwelwyd y gwahaniaethau
mwyaf sylweddol ar gyfer lawrlwytho ffeiliau a gwybodaeth, a
chwarae gemau ar-lein, lle'r oedd y defnydd yn sylweddol uwch ar
gyfer defnyddwyr band eang.
Ffigur 21 - Cymwysiadau a ddefnyddir gan
ddefnyddwyr deialu a band eang, ymchwil Ofcom, Ch1
2006
Yn ôl astudiaeth gan wefan Directgov y llywodraeth, a
gyhoeddwyd ym mis Chwefror 2006, roedd mwy na hanner yr ymatebwyr
yn ystyried mai safleoedd bancio ar-lein oedd y math mwyaf
gwerthfawr o wefan, wedi'u dilyn gan siopa (50%) a gwyliau (47%).
Roedd 37% o ymatebwyr yn ystyried mai gwefannau newyddion oedd
nodwedd fwyaf gwerthfawr y rhyngrwyd. Er gwaethaf yr amrywiaeth
eang o wefannau sydd ar gael, canfu'r un astudiaeth fod mwy na
hanner defnyddwyr rhyngrwyd y DU yn ymweld â chwe gwefan neu lai yn
rheolaidd.
Cynhaliodd y Swyddfa Ystadegau Gwladol arolwg hefyd i bennu'r
gweithgareddau mwyaf poblogaidd ar y rhyngrwyd, gan amlygu'r
gwahaniaethau mewn defnydd rhwng dynion a merched. Canfuwyd mai'r
gweithgaredd mwyaf poblogaidd oedd chwilio am wybodaeth a
gwasanaethau (84%), a gwnaed hyn yn fwy gan ddynion (88%) na chan
ferched (79%). E-bost oedd y gweithgaredd mwyaf poblogaidd i
ferched (80%) ac ail weithgaredd mwyaf poblogaidd dynion (81%). O'r
gweithgareddau a arolygwyd, dim ond mewn dwy achos yr oedd defnydd
merched yn uwch na defnydd dynion. Yr achosion hyn oedd chwilio am
wybodaeth sy'n ymwneud ag iechyd a gweithgareddau sy'n ymwneud â
chwrs ysgol, coleg neu brifysgol.
Ffigur 22 - Gweithgareddau Rhyngrwyd defnyddwyr y
rhyngrwyd yn y DU, SYG, Ch1 2006
Siopa
Ar-lein
Mae arolwg a gomisiynwyd gan Gyngor Defnyddwyr Cymru ym mis
Mawrth 2006 yn dangos bod bron i 3 o bob 10 (28%) oedolyn 16 oed ac
yn hŷn wedi siopa ar-lein yn ystod y 12 mis diwethaf. Fel cyfran
o'r rheiny sy'n defnyddio'r rhyngrwyd, mae hyn yn gyfwerth â rhyw 3
o bob 5 (60%) person. Dangosodd ymatebwyr bod cyfleustra (78%);
gwerth am arian (46%); a'r gallu i siopa am y fargen orau (30%) yn
ffactorau a wnâi siopa ar-lein yn gynnig deniadol. Mae'r
ffigur isod yn dangos y mathau o gynhyrchion y mae defnyddwyr yng
Nghymru yn eu prynu ar-lein. CDau, tapiau a recordiau cerddoriaeth
a DVDau (42%) yw'r pethau sy'n cael eu prynu amlaf, wedi'u dilyn yn
agos gan lyfrau (40%).
Ffigur 23 - Prynu ar-lein gan ddefnyddwyr y
rhyngrwyd yng Nghymru sy'n oedolion, Cyngor Defnyddwyr Cymru,
Mawrth 2006
Dangosodd arolwg Ystadegau Gwladol a wnaed yn Ch1 2006 bod 44%
o oedolion y DU wedi prynu nwyddau neu wasanaethau dros y rhyngrwyd
yn ystod y 12 mis diwethaf, gyda 79% o'r rhain yn eu prynu yn ystod
y tri mis diwethaf. O'r rhain, roedd canran uwch o ddynion (81%) na
merched (77%) wedi prynu pethau ar-lein. O'r rheiny a oedd wedi
prynu pethau ar-lein yn ystod y 12 mis diwethaf, y pethau mwyaf
poblogaidd i'w prynu oedd ffilmiau a cherddoriaeth (53%) wedi'u
dilyn yn agos gan deithiau neu lety gwyliau (51%).
Ffigur 24 - Prynu ar-lein gan ddefnyddwyr y
rhyngrwyd yn y DU sy'n oedolion, SYG, Ch1 2006
Er bod y gwahaniaeth rhwng yr arolygon a wnaed ar gyfer Cymru
a'r DU gyfan yn golygu ei bod yn anodd tynnu unrhyw gymariaethau
uniongyrchol, mae'n bosibl o leiaf tynnu rhai cymariaethau bras. Yn
gyffredinol, gwelwn fod defnyddwyr yn y DU yn prynu mwy o bethau
ar-lein nag yng Nghymru. Mae defnyddwyr yng Nghymru yn prynu nifer
sylweddol mwy o nwyddau electronig ar-lein (35%) na defnyddwyr yn y
DU (25%). Mae'n syndod bod nifer sylweddol mwy o ddefnyddwyr y DU
(53%) yn prynu ffilmiau a cherddoriaeth ar-lein na defnyddwyr yng
Nghymru (42%).
Mae bygythiadau i ddiogelwch ar-lein a thwyll hunaniaeth yn
rhwystro rhai defnyddwyr rhyngrwyd rhag siopa ar-lein. Er bod
hyder cynyddol ymysg y rheiny sy'n siopa ar-lein, darganfu arolwg
gan Gyngor Defnyddwyr Cymru ym mis Mawrth 2006 bod canfyddiadau o
ddiogelwch ar-lein wedi dirywio ers y flwyddyn flaenorol, gydag 41%
o ddefnyddwyr y rhyngrwyd nad ydynt yn siopa ar-lein yn bryderus am
ddiogelwch, o'u cymharu â 35% ym mis Mawrth 2005.
Lawrlwytho
Mae data gan Sefydliad Ffonograffig Prydain (BPI) yn dangos
bod nifer y traciau a lawrlwythwyd yn gyfreithlon yn y DU wedi
tyfu'n gyflym yn ystod 2005 ac yn gynnar yn 2006. Yn ystod Ch1
2006, lawrlwythwyd 11.5 miliwn o draciau yn y DU. Gellir priodoli
hyn i'r twf mewn safleoedd lawrlwytho cyfreithlon a lleihau nifer y
ffeiliau hawlfraint sydd ar gael ar safleoedd rhannu
ffeiliau.
Ffigur 25 – Nifer y traciau
cerddoriaeth sengl a lawrlwythwyd yn gyfreithlon yn y DU, BPI/OCC,
Ch1 2006
Mae lawrlwytho cerddoriaeth yn debygol o dyfu ymhellach
oherwydd poblogrwydd cynyddol gwefannau sy'n cynnwys llyfrgelloedd
enfawr o gerddoriaeth y gellir eu lawrlwytho am bris isel neu am
ddim, fel YouTube. Mae YouTube yn wefan sy'n caniatáu i
ddefnyddwyr llwytho clipiau fideo i fyny, eu rhannu a'u gwylio. Mae
ei lyfrgell yn cynnwys deunydd a gynhyrchwyd gan ddefnyddwyr yn
ogystal â chlipiau o'r teledu a ffilmiau a fideos cerddoriaeth. Ym
mis Awst 2006, cyhoeddodd YouTube ei fod yn trafod â chwmnïau
recordio ynghylch cynnig fideos cerddoriaeth cyfredol ac archif.
Cyn pen 18 mis, ei obaith yw cynnig pob fideo cerddoriaeth a grëwyd
erioed, tra'n parhau'n rhad ac am ddim.
Rhwydweithio Cymdeithasol a
Blogio
Un o'r tueddiadau a fu'n tyfu gyflymaf ar gyfer defnyddio'r
rhyngrwyd yn ystod y flwyddyn ddiwethaf fu twf cynyddol yn nefnydd
safleoedd rhwydweithio cymdeithasol a blogio. Mae safleoedd
rhwydweithio cymdeithasol fel MySpace, Bebo, Friends Reunited a
Piczo yn caniatau i ddefnyddwyr greu eu tudalennau cartref neu
broffiliau eu hunain, lle maent yn postio gwybodaeth amdanyn nhw'u
hunain, eu hobïau a'u diddordebau, eu hoff fandiau ac ati, ynghyd â
chysylltiadau â gwefannau eraill maent yn hoff ohonynt, a
dyddlyfrau ar-lein. Yna, gall defnyddwyr gysylltu eu proffiliau â
defnyddwyr eraill ar yr un safle. Efallai y bydd y cysylltiadau hyn
â chyfeillion sy'n bodoli eisoes, neu â defnyddwyr â diddordebau
tebyg ganddynt, i adeiladu rhwydwaith o gyfeillion/cysylltiadau.
Yna, bydd defnyddwyr yn defnyddio'r safle i gadw mewn cysylltiad
â'u cysylltiadau a rhannu gwybodaeth a chynnwys.
Yn ôl ystadegau Nielsen/Netrating, yn y DU, MySpace oedd y
safle rhwydweithio cymdeithasol mwyaf poblogaidd ym Mai 2006, gyda
5.1 miliwn o ddefnyddwyr unigryw yn ymweld â'r safle (17.32% o
ddefnyddwyr y rhyngrwyd). Mae safleoedd poblogaidd eraill yn
cynnwys Friends Reunited gyda 4.5 miliwn o ddefnyddwyr unigryw
(15.48%), Bebo gyda 3.9 miliwn (13.39%) a Piczo gyda 3.7 miliwn
(12.48%).
Yn ôl ymchwil defnyddwyr a wnaed gan Ofcom ym mis Mehefin
2006, safleoedd sy'n galluogi defnyddwyr i ailsefydlu hen
gysylltiadau a chynnal cysylltiadau sy'n bodoli eisoes yw'r mathau
mwyaf poblogaidd o safleoedd rhwydweithio cymdeithasol, gyda rhyw
41% o oedolion y DU â mynediad ganddynt at y rhyngrwyd yn eu
defnyddio, a rhyw hanner y rhain yn eu defnyddio yn wythnosol. Mae
safleoedd sy'n caniatau i ddefnyddwyr gadw mewn cysylltiad yn
arbennig o boblogaidd gan ddefnyddwyr iau, gyda 70% o bobl 16-24
oed yn gwneud hynny, a mwy na'u hanner yn gwneud hynny o leiaf
unwaith yr wythnos. Mae bron i hanner o holl ddefnyddwyr y
rhyngrwyd sy'n 25-30 oed, a rhyw draean o'r rheiny sy'n hŷn na 35
yn defnyddio'r safleoedd hyn hefyd.
Mae safleoedd blogio yn wefannau lle gall defnyddwyr greu eu
tudalen gartref eu hunain, a enwir yn 'gweflog', neu'n fwy
cyffredin yn 'blog', sy'n cynnwys cofnodion dyddlyfr
cronolegol. Mae defnyddwyr yn postio gwybodaeth am eu bywyd o
ddydd i ddydd neu am bynciau sydd o ddiddordeb arbennig, sydd yna
ar gael ar y rhyngrwyd i ddefnyddwyr eraill eu darllen.
Blogger.com, sy'n berchen i Google, yw'r safle blogio mwyaf, gyda
mwy na 15 miliwn o ddefnyddwyr unigryw ym mis Mawrth 2006, wedi'i
ddilyn gan livejournal.com a oedd yn cynnal mwy na 200,000 o
flogwyr gweithredol yn y DU yn 2006.
Roedd ymchwil Ofcom a wnaed ym mis Mehefin 2006 yn dangos bod
mwy na thraean (37%) o holl ddefnyddwyr y rhyngrwyd 18-24 oed yn y
DU wedi cyfrannu at wefan neu flog. Yn gyffredinol, honnai 14% o
ddefnyddwyr y rhyngrwyd 16 oed neu'n hŷn eu bod wedi cyfrannu at
wefan neu flog trwy bostio cynnwys neu sylwadau. Mae'r ymchwil yn
dangos hefyd fod gan ryw ddwywaith cymaint o ddynion wefannau neu
weflogiau o'u cymharu â merched.
Safleoedd yr Ymwelwyd â Nhw
Fwyaf
Ym mis Awst 2006, yn ôl Nielsen-Netratings, gan wefannau a
oedd yn berchen i Microsoft oedd y nifer uchaf o ymweliadau unigryw
gyda mwy nag 20 miliwn o ymwelwyr yn y DU. Google oedd yr ail safle
mwyaf poblogaidd, gyda bron i 19.5 miliwn o ymwelwyr.
Ffigur 26 - Y 10 gwefan yr ymwelir â nhw amlaf yn
y DU gan ymwelwyr, Nielsen/NetRatings, Awst
2006
Defnydd yn y
Dyfodol
Yn ystod mis Mai 2006, cyhoeddodd y Grŵp Rhanddeiliaid Band
Eang adroddiad ar ofynion lled band y dyfodol gan gartrefi'r DU.
Daeth yr astudiaeth at y casgliad y byddai'r galw am led band yn y
dyfodol yn cael ei ddominyddu gan ffrydio fideo a throsglwyddo
ffeiliau mawr ac:
- erbyn 2008, y gallai'r galw am led band ar gyfer y cartrefi
dwysaf o ran lled band gyrraedd 18Mbps i lawr a 3Mbps i fyny;
- erbyn 2012, y gallai'r galw am led band ar gyfer y cartrefi
dwysaf o ran lled band gyrraedd 23Mbps i lawr a 14Mbps i fyny.
Wrth ystyried hyd cyfartal dolenni lleol yn y DU a gallu
technegol y technolegau DSL presennol, mae'n amlwg na fydd y
technolegau hyn yn gallu bodloni'r galw am led band a amlinellir
uchod ar gyfer cartrefi'r DU. Efallai bod hyn yn awgrymu bod angen
ystyried technolegau eraill i gyflwyno band eang yn y dyfodol. Fodd
bynnag, efallai y bydd ffactorau eraill, fel datblygiadau mewn
technolegau cywasgu, yn effeithio ar y galw am led band ac yn
caniatáu i DSL barhau'n ddatrysiad band eang hyfyw am gyfnod hirach
nag y rhagwelir.
Mae ffigurau Ofcom yn dangos bod twf mewn cysylltiadau band
eang ymysg MBChau yn y DU wedi dilyn tuedd gyffredinol y nifer sy'n
defnyddio band eang. Ar ddiwedd 2005, roedd gan 84% o'r holl MBChau
yn y DU gysylltiad â'r rhyngrwyd ac roedd gan 73% o'r rhain
gysylltiad band eang. Mae Ofcom yn rhagweld y bydd nifer yr MBChau
sy'n defnyddio cysylltiad deialu i gysylltu â'r rhyngrwyd yn parhau
i gwympo yn ystod y ddwy flynedd nesaf am fod cost gwasanaethau
band eang yn gostwng a nifer y cymwysiadau busnes ar-lein sy'n
gofyn am gysylltedd band eang.
Ffigur 27 - Mynediad at y rhyngrwyd gan MBChau yn
ôl dull o gysylltu, Ofcom, Rhagfyr 2005[14]
Mae Eurostat, sef swyddfa ystadegol y Comisiwn Ewropeaidd,
wedi olrhain y defnydd o fand eang a'r rhyngrwyd ymysg
aelod-wladwriaethau'r UE. Mae treiddiad band eang ymysg MBChau yn
yr UE wedi cynyddu o 50% yn 2004 i 62% yn 2005. Mae'r nifer sy'n
defnyddio band eang yn arbennig o uchel yn Sweden lle'r oedd gan
80% o MBChau fynediad at fand eang yn 2005, a lle'r oedd gan 95%
rhyw fath o fynediad at y rhyngrwyd. O gymharu â hyn, yn y DU,
roedd gan 61% fynediad band eang ac roedd gan 88% fynediad at y
rhyngrwyd.
Cymwysiadau a Gyrwyr
VoIP
Mae gwasanaethau Protocol Llais dros y Rhyngrwyd (VoIP) yn
caniatau i ddefnyddwyr wneud galwadau ffôn dros eu cysylltiad band
eang. Mae ar rai gwasanaethau angen cyfrifiadur personol â'r
feddalwedd briodol, tra bo eraill yn caniatáu i'r defnyddiwr
gysylltu ffôn cyffredin â'i gysylltiad band eang. Ar wahân i ffi
tanysgrifio misol a godir gan rai gweithredwyr, mae galwadau i
ddefnyddwyr VoIP eraill sy'n tanysgrifio i'r un gwasanaeth am ddim
ac yn ddiderfyn. Fel arfer, caiff tâl galwadau i linellau tir neu
rwydweithiau ffôn symudol eu codi ar gyfraddau isel o'u cymharu â
gwasanaethau ffôn confensiynol.
Erbyn mis Mai 2006, yn ôl amcangyfrifon Ofcom, roedd mwy nag
1.8 miliwn o gartrefi preswyl VoIP actif yn y DU. O'r rhain,
roedd rhyw 300,000 yn defnyddio cynhyrchion VoIP BT, roedd rhyw
150,000 yn defnyddio gwasanaeth Orange/Wanadoo, ac roedd y gweddill
yn defnyddio gwasanaethau fel Skype, Vonage, PlusNet a VoIP
Cheap.
Yn ystod mis Mehefin 2006, datgelodd Tiscali ei wasanaeth Ffôn
Rhyngrwyd VoIP wedi'i seilio ar feddalwedd newydd. Bydd y
gwasanaeth ar gael ar holl linellau band eang Tiscali yn y DU; rhyw
filiwn ar ddiwedd Mehefin 2006. Mae cynigion eraill a lansiwyd yn
ddiweddar yn cynnwys Google Talk, Tesco VoIP a Dixons
Freetalk.
Fodd bynnag, mae Ofcom yn rhybuddio y bydd yn rhaid ymdrin â
rhai materion allweddol eto er mwyn i VoIP ddod yn rhan wirioneddol
o'r farchnad dorfol. Mae'r rhain yn cynnwys rheoleiddio, datblygu
rhanbarthol, dibynadwyedd, integreiddio â systemau cartref eraill,
materion diogelwch a phreifatrwydd, mynediad at rifau brys a
chyfartaledd galwadau.
Fideo ar Alw
Roedd fideo ar alw ar gael i ryw 80% o danysgrifwyr teledu
digidol NTL ar ddiwedd Mehefin 2006. Yn ystod y 12 mis diwethaf,
gwyliwyd rhyw 10 miliwn o ffilmiau a rhaglenni teledu ar wasanaeth
'ar alw' NTL gan ei gwsmeriaid.
Mae gan wefan Band Eang y BBC ystod eang o gynnwys 'dal i
fyny' ar-lein sy'n caniatau i ddefnyddwyr wylio rhaglenni maent
wedi'u colli.
Lansiodd MTV ei wasanaeth Overdrive yn y DU ym mis Ebrill
2006. Mae'r gwasanaeth yn cynnwys fideos cerddoriaeth, newyddion a
hysbysluniau ffilmiau.
IPTV
Nod BT yw lansio ei wasanaeth teledu cenhedlaeth nesaf, sef
'BT Vision', yn ystod hydref 2006. Bydd BT Vision yn cyfuno
teledu daearol digidol (Freeview) â ffilm, teledu, rhaglenni
cerddoriaeth, a gwasanaethau rhyngweithiol ar alw a ddarperir trwy
rwydwaith DSL BT. Ni fydd tanysgrifio gorfodol i'r
gwasanaeth.
Lansiodd Namesco, ISP o'r DU, ei becyn tvMax ym mis Ebrill
2006. Mae'r gwasanaeth yn ymgorffori blwch top teledu sy'n
cyfuno Freeview a Recordio Fideo Digidolgyda chysylltiad band eang
i gynnig mynediad at wasanaethau tvMax. Mae'r rhain yn cynnig
mynediad at e-bost, newyddion ac orielau ffotograffau ar-lein
drwy'r teledu. Bydd y gwasanaeth yn esblygu i gynnig cynnwys
ychwanegol (e.e. Fideo ar Alw).
Rhwystr posibl i lwyddiant IPTV yw bod fideo ansawdd teledu
safonol yn gofyn am 3Mbps cyson am bob sianel, tra bo HDTV yn gofyn
am fwy na 6Mbps, a gall cyfyngiadau'r ddolen leol achosi problemau
o ran ei gyflwyno'n eang, yn enwedig ar y fformat HDTV. Fodd
bynnag, wrth i dechnolegau DSL a thechnolegau cywasgu ddatblygu,
bydd gofynion lled band ffrydio teledu yn lleihau ac efallai y daw
hyn yn llai o rwystr yn y dyfodol.
Teledu Symudol
Mae diddordeb cynyddol mewn cyflenwi teledu i ddefnyddwyr ar
daith drwy setiau llaw ffonau symudol. Mae nifer o
dechnolegau yn cael eu harchwilio, gan gynnwys 3G, DAB a
DVB-H.
Mae nifer o wasanaethau ar gael i gwsmeriaid 3G, sy'n cynnig
teledu ar setiau llaw cydnaws â Nokia. Mae Orange TV yn rhoi
mynediad i danysgrifwyr at 19 sianel. Pris y gwasanaeth yw
£10 y mis ac mae'n cynnwys 20 awr o wylio. Mae MobiTV ar gael
i danysgrifwyr 3 ac Orange. I gwsmeriaid 3, mae MobiTV yn
cynnig 7 sianel am £4.99 a'i becyn 'ychwanegol' o 19 sianel am
£9.99. I danysgrifwyr Orange, mae MobiTV yn cynnig mynediad
at bob un o'r 19 sianel, ond mae'n defnyddio munudau data ac, o
ganlyniad i hyn, mae'r gost yn dibynnu ar faint y defnyddir y
gwasanaeth. Argymhellir bod defnyddwyr y gwasanaeth hwn yn
tanysgrifio i fwndel data.
Mae cynnyrch BT Movio, a ddatblygwyd gan BT, wedi ennill sylw
gan amrywiaeth o weithredwyr, gan gynnwys Virgin Mobile ac RTE yn
Iwerddon, ac mae'r ddau ohonynt yn cynnal treialon. Mae BT
Movio yn defnyddio'r rhwydwaith DAB i ddarlledu cynnwys i setiau
llaw cydnaws. Bu'r adborth cychwynnol yn gadarnhaol, gyda mwyafrif
y defnyddwyr mewn astudiaeth beilot (mwy na dwy ran o dair) yn nodi
eu bod yn barod i danysgrifio i'r gwasanaeth ar eu rhwydwaith
presennol petai'r gwasanaeth yn cael ei brisio'n gystadleuol.
Mae O2 hefyd o'r farn bod "galw amlwg gan gwsmeriaid" am
wasanaeth sy'n darlledu cynnwys digidol yn uniongyrchol i ffonau
symudol. Cynhaliwyd treialon yn Rhydychen gan ddefnyddio
DVB-H, fersiwn symudol o'r dechnoleg a ddefnyddir ar gyfer teledu
digidol Freeview.
Band Eang 'Am Ddim'
Erbyn hyn, mae nifer o weithredwyr yn cynnwys yr hyn y maent
yn ei alw'n 'rhyngrwyd am ddim' i'w tanysgrifwyr. Mae hwn yn
wasanaeth gwerth ychwanegol ac, er ei fod am ddim, mae angen
tanysgrifio i becyn priodol o wasanaethau eraill. Ar hyn o
bryd, mae Sky, Orange a Talk Talk yn cynnig rhyngrwyd am ddim i rai
neu bob un o'u tanysgrifwyr. Mae ar y gwasanaethau hyn angen
i'r tanysgrifiwr feddu ar linell tir BT, felly efallai na fydd ar
gael i bawb. Mae ar Orange a Talk Talk angen tanysgrifiad 18
mis, tra 12 mis yw cyfnod tanysgrifio lleiaf Sky.
Mae Sky yn cynnig rhyngrwyd am ddim i'w holl danysgrifwyr. Yn
ogystal â'r pecyn rhyngrwyd sylfaenol am ddim, mae Sky yn cynnig
nifer o wasanaethau a wellwyd sy'n gofyn am dâl bach. Mae
Orange yn cynnig band eang am ddim i'w gwsmeriaid sydd â
chynlluniau ffôn symudol tâl misol 18 mis sy'n werth £30 neu
fwy. Maent yn cynnig gwasanaeth hyd at 8Mbps gyda chyfyngiad
defnydd o 2GB y mis. Mae Talk Talk yn cynnig band eang am
ddim os byddwch yn tanysgrifio i'w cynllun galwadau Talk3 am bris o
£8.99 y mis (yn ogystal â phris rhentu llinell o £11). Maent
yn cynnig gwasanaeth hyd at 8Mbps gyda lwfans defnyddio o
40GB.
3G
Bydd T-Mobile yn lansio ei wasanaeth lawrlwytho HSPDA cyflym
ym mis Awst 2006. Ar y cychwyn, bydd technoleg HSPDA yn
cynnig cyflymderau lawrlwytho hyd at 1.8Mbps, er bod perfformiad go
iawn o ryw 1Mbps yn fwy tebygol. Bydd yr uchafswm
damcaniaethol yn cynyddu i 3.6Mbps yn 2007, yna i 7.2Mbps a 10Mbps
yn 2008/2009. Barn T-Mobile yw y gall hyn danbrisio
gweithredwyr band eang y DU am y gall cwsmeriaid gadw rhif ffôn heb
yr angen i dalu pris sefydlog am rentu llinell. Cred T-Mobile
y bydd hyn yn arbennig o ddeniadol i'r cartrefi yn y DU sydd â ffôn
symudol yn unig. Mae 14% o gartrefi yng Nghymru yn dibynnu ar
ffonau symudol fel unig ddull y cartref o ffonio, o'i gymharu ag 8%
ar gyfer y DU ar gyfartaledd.
Bydd y gwasanaeth yn gweithredu trwy dariff data proffesiynol
Web 'n' Walk T-Mobile, am bris o £17 y mis, neu £8.50 i ddefnyddwyr
â chontract T-Mobile. Mae'n ofynnol cael cyfrifiadur personol
â cherdyn data cydnaws iddo, y bydd T-Mobile yn ei gyflenwi am ddim
yn amodol ar gontract 18 mis, i gael mynediad at y gwasanaeth
hwn. Mae setiau llaw ffonau symudol a alluogwyd ar gyfer
HSDPA yn debygol o fod ar gael yn gynnar yn 2007.
Chwarae Triphlyg/Chwarae Pedwarplyg/Gwasanaethau sydd wedi'u
Bwndelu
Ar hyn o bryd, mae 37.1% o gwsmeriaid NTL sydd ar y we yn
tanysgrifio i wasanaeth chwarae triphlyg. Yn ôl astudiaeth
ddiweddar, bydd mwy na 50% o'r cartrefi yn Ewrop wedi'u cysylltu â
gwasanaeth chwarae triphlyg erbyn diwedd y degawd. Ym
Mehefin, cyhoeddodd NTL wasanaeth Chwarae Pedwarplyg cyntaf y DU
sy'n cyfuno gwasanaethau teledu, band eang, llinell sefydlog a ffôn
symudol. Prynodd NTL Virgin Mobile ym mis Gorffennaf
2006.
Er bod gwasanaethau sydd wedi'u bwndelu, hyd yn hyn, wedi
cynnwys teleffoni llinell sefydlog, mae'n bosibl cynnig bwndelau
nad ydynt yn cynnwys teleffoni llinell sefydlog trwy ddefnyddio
NDSL (DSL noeth). Mae NDSL yn caniatáu i ddefnyddwyr terfyn gael
mynediad at wasanaethau band eang DSL heb orfod cymryd gwasanaeth
teleffoni, a thrwy hynny waredu'r gofyn i dalu'r ffi rhentu llinell
misol am wasanaeth ffôn. Gallai hyn alluogi gweithredwyr i gyflwyno
bwndelau newydd a gwahaniaethol i'r farchnad. Er enghraifft,
byddai'n bosibl cynnig pecyn ffôn symudol a band eang neu chwarae
triphlyg sy'n cynnwys ffôn symudol, band eang a theledu
digidol.
Efallai y bydd goblygiadau i hyn ar gyfer marchnad band eang
Cymru oherwydd bod lefelau uchel o gartrefi sydd â ffôn symudol yn
unig yng Nghymru o'i chymharu â'r DU gyfan (14% o'i chymharu ag
8%). Mae'r lefel uchel o gartrefi heb linell ffôn yn creu rhwystr
i'r nifer sy'n defnyddio band eang yng Nghymru.
Mae gwledydd Ewropeaidd lle mae gwasanaethau NDSL ar gael
eisoes yn cynnwys Sweden a'r Iseldiroedd.
Awgrymwyd bod lefelau uchel o gartrefi yng Nghymru sydd â ffôn
symudol yn unig yn ganlyniad i lefelau uchel o deuluoedd isel eu
hincwm, ac y byddai'r teuluoedd hyn yn llai tebygol o danysgrifio i
wasanaethau band eang. Fodd bynnag, mae treiddiad teledu digidol
sylweddol uwch yng Nghymru o'i gymharu â'r DU gyfan yn dangos bod
gan drigolion Cymru archwaeth mawr am dechnolegau newydd. Felly,
gallai'r gallu i dderbyn band eang NDSL heb gost ychwanegol rhentu
llinell misol gynnig gyrrwr newydd ar gyfer twf band eang yng
Nghymru, yn enwedig gyda chymwysiadau newydd fel IPTV (math arall o
deledu digidol) yn cael eu cyflwyno.
Chwarae Gemau Ar-lein
Mewn arolwg diweddar a wnaed ar gyfer adroddiad Deutschland
Online 3, atebodd 41% o'r arbenigwyr Ewropeaidd a holwyd y byddai
chwarae gemau ar-lein yn rym gyrru pwysig yn nhreiddiad mynediad at
y Rhyngrwyd drwy fand eang yn y dyfodol. Mae astudiaeth gan y
cwmni ymchwil ac ymgynghori Parks Associates yn dangos y bydd y
farchnad chwarae gemau ar-lein yn yr UDA yn cyrraedd US$4.4 biliwn
erbyn 2010, i fyny o $1.1 biliwn mewn refeniw y llynedd.
Mae DSL yn parhau i gynyddu ei gyfran o'r farchnad fyd eang ar
draul cebl a thechnolegau amgen. Yn ôl Point Topic, roedd gan gebl
a darparwyr technoleg eraill gyfran 34.5% o'r farchnad yn Ch1 2005
ond bod hyn wedi cwympo i 32.8% erbyn Ch1 2006.
Er bod DSL yn parhau'n gryf ar raddfa fyd eang, mae arwyddion
y gallai gychwyn colli ei gyfran o'r farchnad mewn rhai o'r
cenhedloedd band eang mwy datblygedig. Yn Ne Corea, mae DSL yn cael
ei fygwth gan y ffaith bod y farchnad bron wedi cyrraedd pwynt
dirlawnder. Mae niferoedd DSL wedi gostwng o 4.6% rhwng Ch1 2005 a
Ch1 2006 wrth i ddefnyddwyr terfyn geisio'r lled band uwch a
gynigir gan wasanaethau cebl a ffibr. Fodd bynnag, gan mai De Corea
yw'r unig wlad sydd wedi profi'r ffenomen hon hyd yn hyn, mae'n
parhau'n debygol y bydd DSL yn parhau'n dechnoleg ddewisol ar
raddfa fyd eang am beth amser.
Fodd bynnag, mae profiad De Corea yn cynnig mewnwelediad i
ddatblygu marchnadoedd yn y dyfodol, a bydd yn cynnig gweledigaeth
werthfawr i weithredwyr a llunwyr polisïau mewn cenhedloedd eraill
i gyfeiriad posibl datblygu eu marchnadoedd eu hunain yn y
dyfodol.
Casgliadau
Mae'r amcangyfrifon diweddaraf yn dangos bod lefelau'r nifer
sy'n defnyddio band eang yn gyfartal â'r rheiny ar gyfer y DU
gyfan. Ar ddiwedd Mehefin 2006, roedd gan 41.5% o gartrefi yng
Nghymru gysylltiad band eang, o'i chymharu ag ychydig yn fwy na 40%
ar gyfer y DU gyfan. O ystyried hyn yn nhermau poblogaeth, mae'r
ffigurau hyn yn trosi'n 19.4 o gysylltiadau band eang am bob 100 o
drigolion yng Nghymru a 19.3 o gysylltiadau am bob 100 o drigolion
yn y DU gyfan.
O ran cyrhaeddiad, mae argaeledd gwasanaethau band eang
sylfaenol yng Nghymru a'r DU ymysg yr uchaf yn y byd ac, yn raddol,
maent yn nesáu at gyrhaeddiad 100%. Fodd bynnag, ar hyn o bryd mae
Cymru'n dioddef argaeledd isel iawn o ran gwasanaethau'r 'ail
genhedlaeth' ag iddynt led band uwch. Ym Mawrth 2006, dim ond 33% o
gartrefi a allai gael mynediad at wasanaeth a gyflwynai 8Mbps, tra
nad oedd unrhyw wasanaethau a gynigiai lled band uwch ar gael yn
fasnachol ar y pryd. Rhaid ystyried y sefyllfa hon yn ofalus er
mwyn sicrhau nad yw cartrefi yng Nghymru dan anfantais oherwydd y
cyfyngiadau rhwydwaith hyn.
Bydd cyflwyno 21CN BT yn golygu bod gwasanaethau ag iddynt led
band uwch ar gael yng Nghymru, ond ni fydd y rhain ar gael i Gymru
gyfan tan 2011 a bydd y lled band gwirioneddol y gall cartrefi
unigol eu derbyn yn dibynnu ar hyd eu dolenni lleol unigol.
Yn ogystal, rhaid ystyried yn ofalus y bwlch cynyddol mewn
cystadleuaeth isadeiledd rhwng ardaloedd trefol ac ardaloedd
gwledig ac, i ryw raddau, rhwng Cymru a'r DU gyfan. Mae
gweithredwyr LLU yn parhau i ganolbwyntio eu hadnoddau ar ardaloedd
trefol poblogaeth ddwys, sy'n arwain at ymraniad yn y gwasanaethau
sydd ar gael mewn ardaloedd gwledig ac ardaloedd trefol a hyd yn
oed at wahaniaeth yng nghost gwasanaethau rhwng yr ardaloedd hyn.
Mae hefyd yn amlwg bod galluogi cyfnewidfeydd gan weithredwyr LLU
yn tyfu ar gyfradd gyflymach ar gyfer y DU gyfan nag ar gyfer
Cymru, lle mae nifer gweddol gyfyngedig o gyfnewidfeydd wedi'u
clustnodi ar gyfer dadfwndelu ac mae nifer hyd yn oed yn fwy
cyfyngedig wedi'u dadfwndelu eisoes.
Mae'r galw cynyddol am led band uwch ac argaeledd isel
gwasanaethau lled band uwch yn dod yn faterion cynyddol bwysig yn y
maes band eang. Amcangyfrifwyd y bydd y galw am led band yn cynyddu
i lefelau y tu hwnt i'r hynny y gellir ei fodloni gan dechnolegau
DSL presennol yn y DU erbyn 2012, neu hyd yn oed mor gynnar â 2008.
Yn ogystal, mae tystiolaeth bod y galw am led band eisoes wedi mynd
y tu hwnt i alluoedd DSL yn Ne Corea, lle mae defnyddwyr terfyn yn
amnewid eu cysylltiadau DSL am ddatrysiadau cebl a ffibr
cyflymach.
Rhestr byrfoddau
ABEC – Arsyllfa Band Eang Cymru
OECD – Y Sefydliad ar gyfer Cydweithredu a
Datblygu Economaidd
DSL – Llinell Danysgrifio Ddigidol
ADSL – Llinell Danysgrifio Ddigidol
Anghymesur
Mbps – Megabeitiau yr eiliad
ADSL2+ - Llinell Danysgrifio Ddigidol
Anghymesur 2+
LLU – Dadfwndelu Dolenni Lleol
ISP – Darparwr Gwasanaethau Rhyngrwyd
SDSL – Llinell Danysgrifio Ddigidol
Gymesur
FWA – Mynediad Di-wifr Sefydlog
Wi-Fi – Cywirdeb Di-wifr
3G – Cyfathrebu symudol y drydedd
genhedlaeth
Ofcom – Y Swyddfa Gyfathrebiadau
MBCh – Mentrau Bach a Chanolig
IEEE – Sefydliad y Peirianwyr Trydan ac
Electroneg
G7 – Grŵp y saith gwlad ddiwydiannol
fawr
PPP – Cydraddoldeb Pŵer Prynu
LlCC – Llywodraeth Cynulliad
Cymru
UE - Yr Undeb Ewropeaidd
SYG – Y Swyddfa Ystadegau Gwladol
ECTA - Cymdeithas Telathrebu Cystadleuol
Ewrop
OTA – Swyddfa'r Dyfarnwr Telathrebu
ARCEP – Autorité des Régulation des
Communications Electroniques et des Poste
TGCh – Technoleg Gwybodaeth a
Chyfathrebu
PC – Cyfrifiadur Personol
PDA – Cynorthwy-ydd Digidol Personol
GSM – System Fyd-eang ar gyfer Cyfathrebu
Symudol
ISDN – Rhwydwaith Digidol Gwasanaethau
Integredig
TV – Teledu
IPTV – Teledu Protocol Rhyngrwyd
VoD – Fideo ar alw
VoIP – Protocol Llais dros y Rhyngrwyd
HSDPA – Mynediad drwy becynnau lawrgysylltu
cyflym iawn
NDSL – Llinell Danysgrifio Ddigidol
Noeth
WiMax – Rhyngweithredoldeb byd-eang ar gyfer
mynediad di-wifr
FTTH – Ffibr i'r cartref
FTTP – Ffibr i'r mangre
[1] Er
nad oes ffigur pendant ar gael ar gyfer cyrhaeddiad FWA yng
Nghymru, mae ABEC yn cydnabod bod nifer cyfyngedig o ddarparwyr
arbenigol yn cynnig gwasanaethau yng Nghymru ac, yn hynny o beth,
nid yw ABEC yn cytuno â'r ffigur hwn
[2]
Trosir prisiau o arian cyfredol i ddoleri'r Unol Daleithiau gan
ddefnyddio'r gyfradd gyfnewid o'r un pryd â'r ffactorau PPP i
sicrhau cysondeb.
[3] Ar
sail rhyw 1.4 miliwn o gartrefi a busnesau yng Nghymru.
[4] Ar
sail poblogaeth o ryw 3 miliwn yng Nghymru.
[5]
Ffynhonnell: Ofcom DU
[6]
Ffynhonnell: datganiadau i'r wasg gan BT Wholesale rhwng Ebrill a
Gorffennaf 2005.
[7]
Ffynhonnell: amcangyfrif ABEC sy'n deillio o ffigurau
Ofcom/BT/dadansoddiad y diwydiant. Rhagdybiaethau: poblogaeth
Cymru, ac felly treiddiad, yn rhyw 5% o ffigur gweddill y DU
[8]
Ffynhonnell: BT Wholesale
[9]
Ffynhonnell: Ofcom DU
[10] Ffynhonnell: Point Topic
[12] Efallai y bydd gan fusnesau fwy nag 1
llinell
[13] Efallai y bydd gan fusnesau fwy nag 1
llinell
[14] Canran yr MBChau sydd wedi'u cysylltu â'r
rhyngrwyd