---

 

 

Yn ôl amcangyfrifon a seiliwyd ar ffigurau'r gweithredyddion, mae'r manteisio ar y band eang wedi dal i gynyddu yng Nghymru dros y chwarter hwn, ac erbyn diwedd Medi 2006 yr oedd gan 44% o gartrefi Cymru gysylltiad band-eang. Mae hynny'n cyfateb i 20.5 o gysylltiadau band-eang am bob 100 o'r boblogaeth.

 

Mae argaeledd gwasanaethau band-eang yn dal i fod dros 99.5% o'r holl gartrefi ac yn dal i dynnu at 100%. Mae cyrhaeddiad LLU hefyd wedi dal i dyfu dros y chwarter wrth i drydydd gweithredwr LLU fentro i'r farchnad band-eang yng Nghymru, ac erbyn hyn mae 23% o'r holl gartrefi wedi'u cysylltu â chyfnewidfa sydd wedi'i dadfwndelu. Ond er gwaetha'r twf hwnnw, mae cyrhaeddiad LLU yng Nghymru yn dal i fod yn is nag ym mhob rhanbarth arall yn y DU, ar wahân i Ogledd Iwerddon, ac fel y cyfryw mae'r gystadleuaeth o ran isadeiledd, ac argaeledd gwasanaethau ADSL2+ ar led band uwch, yn dal i fod yn is yng Nghymru nag yn y mwyafrif o'r rhanbarthau yn y DU.

 

Cysylltiadau drwy'r band eang oedd yn cyfrif am fwy na thri-chwarter yr holl gysylltiadau â'r rhyngrwyd yn y DU erbyn diwedd Medi 2006, a dangosai hynny barhad yn y duedd i'r band eang ddisodli cysylltiadau deialu.

 

Mae'r duedd i ddefnyddio lled band uwch wedi parhau dros y chwarter, yn enwedig yn y cenhedloedd band-eang mwy datblygedig. Gwelwyd twf mawr yn nifer y cysylltiadau band-eang drwy ffibr, yn enwedig yng Ngogledd America ac Asia'r Môr Tawel, a hynny'n bennaf ar draul cysylltiadau drwy fodem cebl.

 

Gan fod mwy a mwy o ddefnyddio ar y gwasanaethau â lled band uwch a gynigir gan ADSL Max ac ADSL2+ yn y DU, fe ddeuir i'r farchnad ag amryw o gymwysiadau a gwasanaethau sy'n defnyddio lled band yn ddwys, gan gynnwys nifer o wasanaethau VoD ac IPTV. Mae'r cymwysiadau a'r gwasanaethau hynny'n debyg o greu rhagor o alw am gynnydd yn y lled band. Ceir tystiolaeth o'r duedd honno mewn mannau eraill yn y byd lle mae cynnydd yn y twf mewn cysylltiadau drwy ffibr a lle maent bellach hyd yn oed yn fwy niferus na niferoedd y tanysgrifwyr drwy gebl yn rhanbarth Asia'r Môr Tawel.

 

 

 

Amcangyfrif Arsyllfa Band Eang Cymru yw mai prin iawn iawn fu unrhyw gynnydd yng nghyrhaeddiad ADSL dros y chwarter diwethaf. Yn ol BT, mae dros 99.5% o adeiladau yng Nghymru wedi'u cysylltu a chyfnewidfa sydd wedi'i galluogi i gymryd DSL. Ond oherwydd problemau technegol lleol fel y pellter o'r gyfnewidfa neu ansawdd gwael y rhwydweithiau, nid yw rhai adeiladau yn nhiriogaethau'r cyfnewidfeydd hynny yn addas i ddarparu gwasanaethau band-eang iddynt, neu fe allant gyrchu gwasanaethau ar led band isel iawn yn unig.

 

Nid yw galluogi cyfnewidfeydd RIBS wedi cael fawr o effaith ar gyrhaeddiad cyffredinol DSL yng Nghymru. Bach iawn iawn o gynnydd a welwyd am fod y cyfnewidfeydd hynny'n gwasanaethu poblogaethau bach iawn. Er hynny, gan fod y rhaglen RIBS wedi galluogi DSL mewn ardaloedd gwledig y byddai angen iddynt, fel arall, ddibynnu ar ffynonellau eraill i ateb eu gofynion band-eang, mae'r rhaglen wedi lleihau unrhyw 'fwlch digidol' sy'n bod rhwng ardaloedd gwledig a threfol Cymru.

 

Mae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi cael cwyn ynghylch prosiect Cymorth Band Eang Arloesol Rhanbarthol (RIBS). Mae Llywodraeth y Cynulliad yn gweithio mewn partneriaeth â BT i gyflawni prosiect RIBS, prosiect sydd wedi'i gynllunio'n benodol i alluogi ardaloedd yng Nghymru nad yw'r band eang o fewn cyrraedd iddynt i gael mynediad i'r genhedlaeth gyntaf o wasanaethau band-eang (512kbps-2Mbps yn llifo i lawr a 256kbps-512kbps yn llifo i fyny) am brisiau fforddiadwy sy'n debyg i'r rhai a geir yn ardaloedd trefol Cymru.

 

Tra bo'r Comisiwn Ewropeaidd wrthi'n ystyried a ddylid ymchwilio'n ffurfiol i'r gŵyn, mae BT wedi penderfynu y byddant yn rhoi'r gorau dros dro i'r gwaith peirianyddol sy'n gysylltiedig â galluogi ardaloedd di-fand-eang ledled Cymru. Er hynny, bydd BT yn dal i geisio dod o hyd i atebion a chynllunio gwaith^[1] ar gyfer unrhyw ardaloedd o'r fath y bydd Llywodraeth y Cynulliad yn tynnu eu sylw atynt.

 

Bydd y gwaith peirianyddol i alluogi'r ardaloedd hynny yn ailgychwyn cyn gynted â phosibl. Yn y cyfamser, bydd Llywodraeth y Cynulliad yn dal i gasglu gwybodaeth am gwsmeriaid sy'n methu â chael gwasanaeth band-eang ac fe drosglwyddant y wybodaeth honno i BT cyn gynted ag y gall y gwaith barhau.

 

Mae'r honiadau yn y gŵyn wedi'u gwadu ac mae Llywodraeth y Cynulliad yn cydweithio'n llawn â'r Comisiwn i ddatrys y broblem hon yn gyflym.

 

Os yw pobl sy'n byw yng Nghymru yn dal i fethu â chael cysylltiad band-eang hyd yn oed ar ôl i'w cyfnewidfa ffôn leol gael ei galluogi yn ystod cam cyntaf y cynllun, dylent ddefnyddio ffurflen Mannau Gwael Arsyllfa Band Eang Cymru, ffurflen y gellir dod o hyd iddi yn www.abec.org.uk/mannaugwael neu www.bbwo.org.uk/not-spots, i gofrestru eu manylion. Caiff y manylion a roir ar y ffurflenni eu defnyddio i ddod o hyd i'r ardaloedd yng Nghymru lle nad yw'r band eang ar gael eto, a chyn gynted ag y gwneir hynny gall y gwaith ddechrau i alluogi'r band eang yn yr ardaloedd hynny.

 

Amcangyfrif ABEC yw nad oes unrhyw newid wedi bod yn argaeledd gwasanaethau SDSL yng Nghymru dros y chwarter diwethaf a bod SDSL yn dal i ddarparu gwasanaeth i 25% o'r holl safleoedd domestig a 29% o'r holl safleoedd annomestig yng Nghymru. Amcangyfrifir mai'r cyfartaledd yn y DU yw 42% o safleoedd, a'r Alban yn unig sydd ag argaeledd SDSL is na Chymru, sef 17%.

 

 

Mae gwasanaethau ADSL2+ sy'n cynnig lled band o hyd at 16Mbps ar gael mewn nifer cyfyngedig o gyfnewidfeydd yng Nghymru gan rai gweithredyddion LLU, a'r rheiny'n bennaf yn ardaloedd Caerdydd, Abertawe, Casnewydd a Wrecsam. Yn ôl BT, bydd eu 21CN hwy'n darparu gwasanaethau band-eang ar sail ADSL2+ o fis Ionawr 2008 ymlaen. Ond gan na ddisgwylir cwblhau gosod 21CN tan 2011, yr awgrym yw na chaiff llawer cartref yng Nghymru fanteision y rhwydwaith newydd am beth amser. At hynny, er y bydd 21CN yn cynyddu cyrhaeddiad gwasanaethau band-eang â lled band uwch yng Nghymru, bydd y cyflymderau a fydd ar gael i bob cartref yn dibynnu ar hyd ei ddolen leol unigol ac ni fydd llawer cartref yn debyg o gael unrhyw gynnydd yn y lled band a fydd ar gael iddo drwy ddefnyddio ADSL2+.

 

 

Bydd 21st Century Network (21CN) BT yn isadeiledd rhwydwaith a systemau o-ben-i-ben a seilir ar Ddarparwr Rhyngrwyd, a bydd yn sicrhau y bydd darparu'r genhedlaeth nesaf o wasanaethau cydgyfeiriedig yn gynt, yn fwy effeithlon ac yn fwy cost-effeithiol na thros y rhwydwaith presennol.

 

Yn ôl BT, gwnaeth rhaglen y 21st Century Network gryn gynnydd yn ystod y chwarter. Mae 10% o isadeiledd cyfathrebu creiddiol y DU wedi'i adeiladu ac ar waith yn llawn. Mae'r gwaith o gynllunio a pharatoi'r safleoedd wedi'i gwblhau ym mhob nod creiddiol a nod metro yn y De ac mewn 100 safle arall ar hyd a lled y wlad. Yn y De, mae naw cylch ffibr newydd, 2,100 o gilometrau ohonynt i gyd, wedi'u gosod. Caerdydd a'r cylch fydd yr ardal gyntaf yn y DU i gael ei chysylltu pan fydd BT yn symud rhyw 350,000 o linellau defnyddwyr preswyl a llinellau busnes i'r rhwydwaith newydd. Symudwyd y rhai cyntaf, yn y Wig ger Caerdydd, ddiwedd Tachwedd 2006.

 

Dywedodd BT yn wreiddiol y câi'r prosiect ei weithredu rhwng 2004 a 2009, ond ers hynny mae'r dyddiad cwblhau wedi llithro'n ôl i 2011 ac mae unrhyw oedi yn 21CN hefyd yn debyg o beri oedi wrth ledaenu ADSL2+.

 

At hynny, cafodd cyfleuster profi yn Abertawe, lle gall darparwyr cyfathrebu eraill roi prawf ar eu gwasanaethau, ei agor ar Hydref 25, 2006.

 

Bu i gynrychiolwyr o bob rhan o'r diwydiant lansio rhaglen gyfathrebu i ddefnyddwyr, sef "Switched-On", ym mis Hydref 2006, i helpu defnyddwyr a mentrau bach a chanolig eu maint sydd ar un safle i sicrhau gwell dealltwriaeth o'r genhedlaeth nesaf o rwydweithiau, a darparu ffynhonnell unigol o fanylion a gwybodaeth bellach. Gellir mynd i'r wefan yn www.switchedonuk.org/.

 

 

Ar hyn o bryd, nid oes yr un gwasanaeth band-eang preswyl seiliedig-ar-ffibr ar gael yn fasnachol yng Nghymru.

 

Er hynny, lansiodd uned e-Gymru Llywodraeth y Cynulliad gontract pwrcasu ar gyfer cysylltiadau band-eang y sector cyhoeddus yn ystod Awst 2006. Cyhoeddwyd hysbysiad OJEU gan wahodd tendrau i gyflenwi cysylltiadau cynhwysedd-uchel i safleoedd ledled y wlad fel rhan o fenter Cyflymder Ffeibr - Rhwydweithiau Mynediad Agored i Gymru.

 

Mae Cyflymder Ffeibr yn fenter allweddol yn Strategaeth Band Eang Cymru 2005-2007 Llywodraeth y Cynulliad, ac yn ogystal â rhoi sylw i geisio darparu cysylltedd band-eang 'cyflymder ffibr' fforddiadwy (o leiaf 10Mbps cymesur ynghyd â gallu aml-Gbps a mwy na hynny wrth i'r dechnoleg ddatblygu yn y dyfodol) i barciau/lleoliadau busnes yng Nghymru, bydd hefyd yn cyflawni'r amcan o sicrhau bod gan Gymru fynediad helaeth i isadeiledd cyfanwerthu cystadleuol.

 

Mae'r rhwydwaith Cyflymder Ffeibr yn rhwydwaith 'mynediad agored' a fydd yn cynnwys rhwydweithiau mynediad lleol yn y mannau targed, rhwydwaith creiddiol a fydd yn cydgysylltu'r lleoliadau hynny â rhwydweithiau telathrebu eraill, a phwyntiau presenoldeb ar hyd a lled y rhwydwaith. Bydd Cyflymder Ffeibr yn golygu y bydd amrywiaeth o gynhyrchion a gwasanaethau cyfanwerthu ar gael i ddarparwyr gwasanaethau yn agored ac yn gyfartal.

 

Er na fydd Cyflymder Ffeibr yn pennu prisiau mân-werthu yn uniongyrchol, fe bennir prisiau cyfanwerthu er mwyn i amcanion prisio allweddol gael eu bodloni. Caiff prisiau eu meincnodi yn erbyn y rhannau mwyaf cystadleuol o'r DU, sef Llundain a De Ddwyrain Lloegr, ac yn achos y mwyafrif o'r cynhyrchion ni fydd y prisiau cyfanwerthu yn amrywio o leoliad targed i leoliad targed.

 

I gychwyn, bydd y prosiect yn darparu cysylltedd i 14 o barciau busnes yn y Gogledd ac fe ddatblygir camau wedi hynny i'w ddarparu i rannau eraill o Gymru. Amcangyfrifir y bydd cyfanswm o 50 safleoedd strategol ar hyd a lled Cymru.

 

Er mai busnesau ar safleoedd strategol yw'r sector a dargedir i gychwyn, y disgwyl yw y bydd gan Gyflymder Ffeibr y potensial yn y dyfodol i ateb gofynion dinasyddion, cymunedau a'r sector cyhoeddus.

 

 

Dros y chwarter, fe gododd nifer y gweithredyddion LLU sydd ar waith yng Nghymru wedi i Orange (Wanadoo gynt) fentro i'r farchnad yng Nghymru – y trydydd gweithredydd i wneud hynny. Ar ôl iddo ddadfwndelu 12 cyfnewidfa yn ardaloedd Caerdydd, Casnewydd a Bro Morgannwg erbyn diwedd Medi 2006, Orange hefyd oedd y gweithredydd LLU mwyaf yng Nghymru gan ei fod yn curo Bulldog (9 cyfnewidfa) a Tiscali (4 cyfnewidfa).

 

Er bod mwy a mwy o gyfnewidfeydd wedi'u dadfwndelu, mae Cymru'n dal i fod yn un o'r rhanbarthau tlotaf yn y DU o ran cyrhaeddiad LLU. Yn ôl Ofcom, 23% o gartrefi Cymru oedd wedi'u cysylltu, ddiwedd mis Hydref 2006, â chyfnewidfa a oedd wedi'i galluogi i gymryd LLU. Gogledd Iwerddon oedd yr unig ranbarth â chyrhaeddiad is, sef dim ond 6% o gartrefi, ond ar ben arall y raddfa yr oedd gan Lundain gyrhaeddiad o bron 100%.

 

 

Gweithredydd	Cyfnewidfeydd yn y DU	Cyfnewidfeydd yng Nghymru
Galluogwyd	Ar y gweill	Galluogwyd	Ar y gweill
Carphone Warehouse	0	1303	0	61
Be	433	677	0	23
Easynet	738	0	15	0
Bulldog	626	0	9	0
Orange	305	0	12	0
Tiscali	250	0	4	0
Homechoice	145	0	0	0
Pipex	51	0	0	0
Edge Telecom	21	0	0	0
Lumison	5	0	0	0
Zen Internet	4	0	0	0
Node4	4	0	0	0
WB Internet	1	0	0	0

 

Mae cyrhaeddiad LLU yng Nghymru, fel mewn llawer rhan arall o'r DU, yn debyg o gynyddu yn y dyfodol agos wrth i weithredyddion LLU eraill roi eu cynlluniau ar waith:

 

Disgwylir i Easynet (sydd bellach yn eiddo i Sky) ddadfwndelu 15 o gyfnewidfeydd erbyn diwedd 2006;

Disgwylir i Be (sydd bellach yn eiddo i O2) ddadfwndelu 23 o gyfnewidfeydd rhwng Ionawr a Hydref 2007;

 

Bwriad Carphone Warehouse yw dadfwndelu 61 o gyfnewidfeydd. Ond nid yw'n glir pryd y bydd hynny'n digwydd.

 

 

 

Amcangyfrif ABEC yw nad yw cyrhaeddiad cebl yng Nghymru wedi newid ers chwarter cyntaf 2005. Mae gan NTL, sef yr unig weithredydd cebl yn y DU ar ôl iddo uno â Telewest, rwydwaith a allai gyrraedd o fewn 500m i 300,000-350,000 o gartrefi yng Nghymru.

 

Mae ffigurau Ovum yn awgrymu y gall rhyw 25.1% o gartrefi Cymru gyrchu gwasanaethau band-eang drwy fodem cebl.

 

 

Nid oes ffigurau ar gyfer cyrhaeddiad cyffredinol gwasanaethau band-eang Mynediad Diwifr Sefydlog (FWA) ar gael ar gyfer Cymru ar hyn o bryd. Ond cynigir gwasanaethau FWA gan nifer cyfyngedig o ddarparwyr 'niche' yng Nghymru.

 

Cynllun diwifr cymunedol yw rhwydwaith Diwifr Cymuned Reynoldston, ac mae'n defnyddio cynhyrchion FWA 2.4GHz i gyflenwi'r band eang i ryw 40% o'r cartrefi ym mhentref Reynoldston ar Benrhyn Gŵyr.

 

Bydd Band Eang Cymru yn defnyddio safleoedd tŵr sydd wedi'u darparu gan y TFL Group i hwyluso band eang FWA a mynediad i WiFi. Ymhlith y safleoedd a gynorthwyir mae Llanhuadain, Rhos, Gardd Fotanegol Cymru, Maes Awyr Abertawe ac ardaloedd yn siroedd Penfro, Caerfyrddin a Cheredigion.

 

Mae rhwydwaith FWA 2.4GHz Gaia Technologies yn darparu'r band eang i Ros-y-bol, Amlwch, Bae Colwyn, Hen Golwyn, Llandrillo-yn-Rhos, Bodedern, y Fali, Caergybi, Bethesda, Tre-garth, Llanfairfechan, Rhiwlas, Porthaethwy, Llandegfan, Llandudno, Pen-y-sarn, Bangor a Bae Colwyn Uchaf. Mae'r rhwydwaith 5.8GHz sydd ganddynt, ac sydd newydd ei alluogi, yn cyrraedd tiriogaeth ddaearyddol enfawr ac felly'n estyn cyrhaeddiad eu cynhyrchion. Gaia Technologies a gyflenwodd y gwasanaethau rhyngrwyd diwifr i'r ymwelwyr a'r arddangoswyr yn Eisteddfod Genedlaethol 2006.

 

Nod Prosiect y Dyffryn Digidol (Deudraeth Cyf) yw darparu mynediad cyflym a chyson i ardaloedd gwledig am bris sefydlog a fforddiadwy. Mae'r prosiect, a ddatblygwyd mewn partneriaeth â Gaia Technologies Cyf, yn targedu rhyw 1,500 o gartrefi yn ardaloedd Blaenau Ffestiniog, Maentwrog, Penrhyndeudraeth, Talsarnau, Harlech a Phorthmadog i gychwyn.

 

Gweithredir rhwydwaith FWA bach hefyd yn Lawrenny yn Sir Benfro. Nid oes unrhyw fanylion pellach ar gael ar hyn o bryd.

 

Amcangyfrif ABEC yw bod dros 500 o fannau poeth mynediad-cyhoeddus yng Nghymru.

 

Cyhoeddodd BT ym mis Mai 2006 y byddai'n darparu rhwydwaith o fannau poeth Wi-Fi i'r cyfan o Ddinas Caerdydd. Caerdydd fydd un o'r 12 dinas a gyrhaeddir gan Wi-Fi fel rhan o brosiect y Dinasoedd Diwifr. Bwriedir cwblhau'r prosiect erbyn mis Mawrth 2008.

 

At hynny mae'r TFL Group wedi cyhoeddi cynlluniau i ddarparu mynediad Wi-Fi am ddim mewn nifer o leoedd yn Sir Benfro, gan gynnwys Aberdaugleddau, Abergwaun, Neyland, Doc Penfro, Tyddewi ac Arberth. Bwriedir lansio'r gwasanaeth ym mis Ionawr 2007, ac Aberdaugleddau fydd yr ardal gyntaf i gael Porth Poeth Wi-Fi Mynediad Agored.

 

Ni chafwyd unrhyw wybodaeth newydd am gyrhaeddiad 3G dros y chwarter.

 

 

Mae gwasanaethau band eang drwy loeren yn dal i fod ar gael i fwy na 99% o'r holl safleoedd yng Nghymru.

Amcangyfrif ABEC yw mai prin iawn iawn fu unrhyw gynnydd yng nghyrhaeddiad ADSL dros y chwarter diwethaf. Mae gwasanaethau ADSL, felly, yn dal i fod ar gael i ryw 99.7% o'r holl gartrefi yn y DU.

 

Gan na chafwyd gwybod am unrhyw gynnydd yn argaeledd gwasanaethau SDSL dros y chwarter, fe amcangyfrifir bod y cyrhaeddiad yn dal i fod ychydig o dan 50% o gartrefi y DU.

 

Mae UKOnline, Bulldog, Be a Sky i gyd yn cynnig gwasanaethau ADSL2+ dros eu rhwydweithiau dadfwndeledig. Bydd argaeledd y gwasanaethau hynny, sydd â chyfradd llwytho-i-lawr o 24Mbps ar y mwyaf, yn cynyddu wrth i'r gwahanol weithredyddion raddol gyflwyno LLU, ond bydd y cyflymderau a fydd ar gael i bob cartref yn dibynnu ar hyd eu dolen leol unigol.

 

 

Amcangyfrif ABEC yw nad yw cyrhaeddiad cebl yng Nghymru wedi newid ers chwarter cyntaf 2005. Yn ôl NTL, mae ei rwydwaith yn mynd heibio i 12 miliwn a rhagor o gartrefi a busnesau, ac felly mae gwasanaethau band-eang drwy gebl ar gael i 50% o'r holl gartrefi ac 85% o'r holl fusnesau yn y DU.

 

 

Mae gwasanaethau band eang drwy loeren yn dal i fod ar gael i fwy na 99% o'r safleoedd yn y DU.

 

Ni chafwyd unrhyw wybodaeth bellach am wasanaethau mynediad diwifr sefydlog (FWA) dros y chwarter. Yn ôl Ovum, yr oedd gwasanaethau FWA ar gael i 11.2% o'r boblogaeth ar ddiwedd 2005.

 

 

Ni chafwyd unrhyw wybodaeth newydd am gyrhaeddiad rhyngwladol y band eang dros y chwarter.

 

Yn ôl ffigurau Analysys Consulting Cyfyngedig, mae cyrhaeddiad y gwasanaethau band-eang sylfaenol yng Nghymru a'r DU gyfan yn cymharu'n ffafriol â'r hyn a geir ym mhrif genhedloedd band-eang y byd, sef cyrhaeddiad o bron 100%.

 

Er hynny, nid yw Cymru a'r DU gyfan yn cymharu'n ffafriol â phrif genhedloedd band-eang y byd o ran argaeledd gwasanaeth lled band uwch. Gallai llai na 10% o gartrefi y DU gyrchu gwasanaeth a gynigiai isafswm o gyflymder llifo-i-lawr o 16Mbps yn ystod chwarter cyntaf 2006, o'u cymharu â mwy nag 80% o'r cartrefi yn Siapan a De Korea, a 50% o'r cartrefi yn Sweden.

Mae ymchwil a wnaed gan ABEC yn dangos mai'r un yw costau gwasanaethau band-eang sylfaenol, i gwsmeriaid preswyl a chwsmeriaid busnes, yng Nghymru ag yng ngweddill y DU. Er bod isafswm gwariant y defnyddiwr yn awr yn prynu gwasanaethau 'hyd at' 8Mbps ym mhob ardal, mae'r cyflymderau gwasanaethu sydd ar gael i fusnesau yng Nghymru yn is na'r rhai sydd ar gael yn Llundain a De Ddwyrain Lloegr.

 

	Defnyddiwr:	Busnes:
	Isafswm	Uchafswm	Isafswm	Uchafswm
	£	Cyflymder	£	Cyflymder	£	Cyflymder	£	Cyflymder
Llundain	9.75	8Mbps	14.00	24Mbps	13.61	8Mbps	75.00	24Mbps
De Ddwyrain Lloegr	9.75	8Mbps	14.00	24Mbps	13.61	8Mbps	75.00	24Mbps
Dinasoedd Cymru	9.75	8Mbps	14.75	16Mbps	13.61	8Mbps	45.00	16Mbps
Trefi Cymru	9.99	8Mbps	9.99	8Mbps	13.61	8Mbps	13.61	8Mbps
Pentrefi Cymru	9.99	8Mbps	9.99	8Mbps	13.61	8Mbps	13.61	8Mbps

 

Nid yw'r cyflymder uchaf sydd ar gael yn y farchnad ddefnyddwyr (h.y. 24Mbps) ar gael i gwsmeriaid busnes na chwsmeriaid cartref yng Nghymru, ac nid yw ar gael ond i nifer cyfyngedig o gyfnewidfeydd yn y DU. Y cyflymder uchaf sydd ar gael yng Nghymru yw gwasanaeth 16Mbps a gyflenwir gan Bulldog, ond nid yw hwnnw ond ar gael mewn naw cyfnewidfa yng Nghymru, sef yn ardaloedd Caerdydd a Wrecsam.

 

Mae ymchwil Point Topic i dariffau band-eang ledled y byd wedi dangos bod cost gwasanaethau FTTx yn is na rhai'r gwasanaethau cebl yn ystod trydydd chwarter 2006. Gostyngodd tariffau FTTx 12% i US$28.1, ond ni ostyngodd cyfartaledd rhent misol gwasanaethau modem cebl ond 2.1% i ryw US$29. Ond DSL yw'r dechnoleg rataf i'w chyrchu o hyd gan fod cyfartaledd y rhent misol yn llai na US$25, sef gostyngiad o 2.5% dros y chwarter.

 

Treiddiad y Band Eang yng Nghymru

 

Nid oedd gwybodaeth am y niferoedd a ddechreuodd ddefnyddio'r band eang ar gael yn benodol ar gyfer Cymru yn ystod y chwarter, ond ar sail ffigurau'r DU fe amcangyfrifir bod gan 10.7% o'r holl gartrefi gysylltiad band-eang drwy gebl ym mis Medi 2006. Mae ABEC hefyd yn amcangyfrif bod 33.2% o linellau daear BT yng Nghymru yn defnyddio band eang DSL ym mis Medi 2006. Amcangyfrif ABEC, felly, yw bod cysylltiad band-eang gan ryw 44% o'r holl gartrefi yng Nghymru ym mis Medi 2006, ffigur sydd wedi codi o 41.5% ym mis Mehefin 2006. Mae hynny'n cyfateb i 20.5 o gysylltiadau band-eang am bob 100 o drigolion Cymru.

 

 

Ffigur 4 - Manteisio ar y band eang, yn ôl y boblogaeth, Analysys Consulting Cyfyngedig ac ABEC, Medi 2006

 

Mae Cymru a'r DU gyfan yn cymharu'n ffafriol â llawer o brif economïau'r byd, megis Siapan, Ffrainc, yr Almaen ac UDA, o ran y ganran sy'n defnyddio'r band eang. Ond mae'r ffigurau am Gymru a'r DU yn dal i fod gryn dipyn ar ei hôl hi o'u cymharu â chenhedloedd band-eang blaenllaw. Yn ystod y chwarter diwethaf, yn ôl Analysys Consulting Cyfyngedig, Denmarc oedd y wlad gyntaf erioed i fod â thros 30 o gysylltiadau band-eang am bob 100 o'i phoblogaeth. Mae cyfradd dechrau defnyddio'r band eang yno, felly, bron unwaith a hanner cymaint ag yng Nghymru a'r DU gyfan.

 

Amcangyfrif ABEC yw bod y niferoedd sydd wedi dechrau defnyddio xDSL wedi dal i gynyddu dros y chwarter diwethaf ac, erbyn diwedd Mehefin 2006, yr oedd cysylltiad band-eang ADSL gan ryw 33% o'r cartrefi a'r busnesau hynny yng Nghymru a allai gyrchu cyfnewidfa a oedd wedi'i galluogi i gymryd ADSL. Hynny yw, yr oedd cynnydd o 11% wedi bod yn y niferoedd o gartrefi a busnesau yng Nghymru a oedd wedi dechrau defnyddio'r band eang ers Medi 2005.

 

	Y DU	CYMRU
	Cysylltiadau band-eang ADSL	Cysylltiadau band-eang ADSL	Y ganran o gartrefi a busnesau [2]	Y ganran o'r boblogaeth[3]
Rhagfyr 04	4m [4]	208,000 [5]	14.9%	6.9%
Mawrth 05	5m 3	245,000 [6]	17.5%	8.2%
Mehefin 05	5.6m 3	250,000 4	17.9%	8.3%
Medi 05	6m [7]	302,000 5	21.6%	10.1%
Rhagfyr 05	6.9m 6	370,000 5	26.3%	12.3%
Mawrth 06	7.9m 6	395,000 5	28.2%	13.2%
Mehefin 06	8.7m 6	435,000 5	31.1%	14.5%
Medi 06	9.3m 6	465,000 5	33.2%	15.5%

 

Amcangyfrif ABEC yw bod y niferoedd sy'n dechrau defnyddio'r band eang drwy gebl wedi dal i gynyddu a bod rhyw 150,000 o gysylltiadau erbyn hyn. Mae hynny'n cyfateb i ryw 11% o'r holl gartrefi.

 

	Y DU	CYMRU
	Nifer y llinellau cebl	Cysylltiadau band-eang drwy gebl	Y ganran o gartrefi	Y ganran o'r boblogaeth
Rhagfyr 04	2.2m[8]	110,000	7.8%	3.7%
Mawrth 05	2.1m1	105,000	7.5%	3.5%
Mehefin 05	2.3m1	115,000	8.2%	3.8%
Medi 05	2.5m[9]	125,000	8.9%	4.2%
Rhagfyr 05	2.6m[10]	130,000	9.3%	4.3%
Mawrth 06	2.8m3	140,000	10.0%	4.7%
Mehefin 06	2.9m3	145,000	10.4%	4.8%
Medi 06	3.0m9	150,000	10.7%	5.0%

 

Yn ôl Ofcom, yr oedd rhyw 12.2 miliwn o gysylltiadau band-eang yn y DU ddiwedd Medi 2006. Felly, mae rhyw 43% o'r holl gartrefi a busnesau yn y DU yn tanysgrifio i wasanaeth band-eang.

 

Yn ôl ffigurau'r ONS, yr oedd cysylltiadau band-eang yn cyfrif am fwy na thri-chwarter yr holl gysylltiadau â'r rhyngrwyd ar ddiwedd Medi 2006. Gan y caiff y ffigurau a roir gan yr ONS eu hadolygu a'u diwygio'n rheolaidd i gynyddu eu cywirdeb hyd yr eithaf, nid ydynt yn cydberthyn yn union â'r rhai a ddangoswyd mewn adroddiadau meincnodi blaenorol.

 

 

Band Eang xDSL

 

Dywedodd BT ym mis Tachwedd 2006 fod ganddo 9.3 miliwn o gysylltiadau band-eang cyfanwerth ar ddiwedd Medi 2006. Yr oedd y ffigur hwnnw'n cynnwys 838,000 o linellau dolen-leol sydd wedi'u dadfwndelu. Gwelwyd cynnydd o 2.8 miliwn o gysylltiadau o flwyddyn i flwyddyn a 626,000 o gysylltiadau dros y chwarter.

 

 

Yn ôl ffigurau Swyddfa'r Dyfarnwr Telathrebu (yr OTA), yr oedd rhyw 850,000 o linellau dadfwndeledig yn y DU ddiwedd Medi 2006, sef cynnydd o bron 730,000 o linellau dros y flwyddyn a 270,000 o linellau dros y chwarter. Mae'r ffigurau a ryddhawyd yn ddiweddar gan yr OTA yn dangos bod cyfanswm y llinellau dadfwndeledig bellach dros filiwn a bod yr OTA, felly, wedi cyrraedd ei tharged sylfaenol o sicrhau miliwn o linellau dadfwndeledig erbyn diwedd 2006.

 

 

Dywedodd NTL ym mis Tachwedd 2006 fod ganddo bron 3 miliwn o danysgrifwyr band-eang ar ddiwedd Medi 2006.

 

 

Ni chafwyd gwybod am unrhyw newid yn y niferoedd a ddechreuodd ddefnyddio'r band eang diwifr a'r band eang drwy loeren yn ystod y chwarter yn y DU. Amcangyfrifir bod nifer y tanysgrifwyr diwifr yn dal i fod yn 8,000, a bod nifer y tanysgrifwyr lloeren yn dal i fod yn 3,000.

 

Mewn arolwg a wnaed ar ran AOL yn Awst 2006 gan Populus, cwmni sy'n ymchwilio i ymddygiad pobl, fe ddatgelwyd y gall dros draean (35%) o'r boblogaeth ar-lein yn y DU gyrchu cysylltiad diwifr. Mae gan y mwyafrif ohonynt (84%) fynediad diwifr gartref, a bydd 12% yn ei ddefnyddio yn y swyddfa. Mae'r gweddill yn defnyddio mannau poeth y gall y cyhoedd gael mynediad iddynt. Ar ben hynny, dechreuodd tri-chwarter y defnyddwyr diwifr ei ddefnyddio yn ystod y flwyddyn ddiwethaf a dechreuodd 39% wneud hynny yn ystod y chwe mis diwethaf. Dyna ddangos y twf cyflym sydd wedi bod yn y niferoedd yn ddiweddar. Credai'r mwyafrif o'r bobl a arolygwyd (63%) mai rhyddid y diwifr oedd y fantais fwyaf, er i bron un o bob pedwar ohonynt (23%) deimlo mai'r brif fantais oedd ei fod yn fwy taclus na chysylltiad drwy gebl.

 

 

Er bod hyd a lled treiddiad y cysylltiadau symudol 3G yn y DU yn debyg i'r hyn a geir yn Ffrainc a'r Almaen, sef rhyw 7.6% o'r boblogaeth, mae hynny'n gosod ffigurau'r DU ymhell ar ôl y rhai a geir yn y cenhedloedd 3G mwyaf blaenllaw, sef Siapan a'r Eidal. Mae cyfran 3G o'r farchnad symudol yn arbennig o uchel yn Siapan, sef 32%, o'i chymharu â dim ond 7% yn y DU.

 

 

Mae NTL a BT Wholesale ill dau wedi gweld eu cyfrannau o'r farchnad band-eang gyfanwerth yn gostwng ychydig bach dros y chwarter, a hynny'n bennaf oherwydd y cynnydd yng nghyfran y gweithredyddion LLU. Mae'r rheiny, gyda'i gilydd, wedi gweld eu cyfran yn codi o 5% ddiwedd Mehefin 2006 i bron 7% ddiwedd Medi 2006. Mae'r parhad yn nhwf LLU yn debyg o weld y duedd honno'n parhau yn y dyfodol agos.

 

 

Er gwaetha'r gostyngiad bach bach yn ei gyfran o'r farchnad, mae BT yn dal i fod yn brif ddarparwr cyfanwerth, o bell ffordd, ym marchnad y DU. Gostyngodd cyfran BT o'r farchnad DSL o 92.8% ddiwedd Mehefin 2006 i 90.4% ddiwedd Medi 2006. Gan i gyfran NTL o'r farchnad ostwng ddwywaith mor gyflym, yr awgrym yw mai'r sector cebl sydd fwyaf ar ei golled yn y frwydr am gyfran o'r farchnad â'r gweithredyddion LLU.

 

Mae cyfran BT o'r farchnad gyfanwerth yn dal i fod yn gymharol fawr o'i chymharu â chyfrannau'r prif ddarparwyr eraill yng Ngorllewin Ewrop. Ond wrth i weithredyddion LLU gynyddu cyrhaeddiad eu rhwydweithiau a thrwy hynny gynyddu'r gystadleuaeth gyfanwerth, mae cyfran y prif ddarparwr o'r farchnad yn debyg o leihau. Yn llawer o'r gwledydd lle mae cyfran y prif ddarparwr yn is, y duedd yw i'r lefelau treiddio fod yn uwch, ond yn y gwledydd lle mae gan y prif ddarparwr gyfran fawr iawn o'r farchnad, y duedd yw i'r lefelau treiddio fod yn is, ond rhaid cofio bod ffactorau eraill hefyd yn effeithio ar y sefyllfa hon.

 

 

 

 

Ers iddo ymuno â Telewest, NTL sydd wedi bod yn ISP mwyaf y DU o fis Mawrth 2006 ymlaen. Ond dywed adroddiad gan Point Topic ym mis Medi 2006 ar gyfran ISPs y DU o'r farchnad drwy ail chwarter 2006 fod cyfyngiadau daearyddol wedi llesteirio gallu'r gweithredydd cebl i ychwanegu tanysgrifwyr band-eang newydd. O ganlyniad, mae twf band eang NTL wedi arafu cryn dipyn. Os pery hynny, yn ôl Point Topic, bydd BT yn adennill ei le fel y prif ISP mân-werthu mwyaf blaenllaw erbyn diwedd 2006 am fod ganddo ryw 25% o'r holl danysgrifiadau i'r band eang yn y DU.

 

Er bod gan BT gyfran enfawr o'r farchnad gyfanwerth, nid yw ei safle yn y farchnad fân-werthu mor gryf. Yn wir, cyfran y prif ddarparwr o'r farchnad band-eang fân-werthu yn y DU yw'r isaf yng Ngorllewin Ewrop, a hynny oherwydd y nifer fawr o ISPs o bwys a'r farchnad hynod gystadleuol sy'n deillio o hynny. Wrth i'r gweithredyddion LLU gynyddu cyrhaeddiad eu gwasanaethau dadfwndeledig, y disgwyl yw i'r farchnad fân-werthu hynod gystadleuol droi'n farchnad gyfanwerth fwyfwy cystadleuol.

 

Yn ôl Point Topic, yr oedd cyfanswm o 263.8 miliwn o linellau band-eang yn y byd erbyn diwedd Medi 2006, sef cynnydd o 16.9 miliwn o linellau yn ystod y chwarter. Y twf blynyddol oedd 33.3%, sy'n gryn ostyngiad o'i gymharu â'r twf o 41.5% rhwng ail chwarter 2004 ac ail chwarter 2005.

 

 

Mae cwmni dadansoddi Arthur.D.Little wedi honni y bydd y mwyafrif o wledydd Ewrop wedi cyrraedd cyfradd dreiddio band-eang o 80-90% o gartrefi erbyn 2012. Rhagwelai'r cwmni hefyd y bydd cynnwys a gwasanaethau'n fwyfwy pwysig wrth i weithredyddion ymladd am gwsmeriaid, a hynny am fod y band eang yn Ewrop yn cyrraedd y pwynt lle nad oes modd cynyddu rhagor arno. Ar ben hynny, bydd y genhedlaeth nesaf o rwydweithiau, sy'n cynnig lled band uchel a all gynnal gwasanaethau band-eang newydd, yn fwyfwy pwysig. Yn ôl y cwmni dadansoddi, y rhwydweithiau sy'n debyg o fod drechaf yw VDSL, cebl, a ffibr i'r cartref.

 

Y gwasanaethau band-eang a fydd yn rhagori ar rai'r genhedlaeth nesaf o rwydweithiau fydd gwasanaethau fideo pen-uchaf fel ffrydio fideo digidol diffiniad-uchel a fideo ar alw, a chydgyfeirio sefydlog-symudol.

 

 

 

Yn ôl arolwg gan ICM, mae gwylio ar-lein a gwylio ar fideo symudol ar gynnydd yn y DU. Dywedodd 9% o'r boblogaeth eu bod yn gwneud hynny'n rheolaidd, 13% arall eu bod yn gwylio ambell waith, a 10% arall eto eu bod yn disgwyl gwneud hynny yn ystod y flwyddyn sydd i ddod. Ar ben hynny, dywedodd rhyw 43% o'r rhai sy'n gwylio fideo o'r rhyngrwyd neu ar ddyfais symudol o leiaf unwaith yr wythnos eu bod hwy, felly, yn gwylio llai o deledu cyffredin. Er hynny, dywedodd dau o bob tri o'r rhai a arolygwyd nad oeddent yn gwylio fideo ar-lein ac na allent rag-weld y byddent yn gwneud hynny yn ystod y 12 mis nesaf. Awgryma hyn fod cryn rwystr o hyd rhag gwylio fideo ar-lein a thrwy ddyfeisiau symudol.

 

 

 

Mae fideo ar-lein ac ar ddyfeisiau symudol yn llawer mwy poblogaidd ymysg y grwpiau oedran iau. Dywedodd 28% o'r rhai 16-24 oed eu bod yn gwylio fideo ar-lein fwy nag unwaith yr wythnos. Ar gyfartaledd, yr oedd 10% o'r rhai 25-44 oed yn defnyddio fideo ar-lein yn rheolaidd, ond syrthiai'r ffigur hwnnw i ddim ond 4% yn achos y rhai dros 45. Ar ben hynny, mae Ofcom wedi dweud bod nifer y rhai 16-24 oed sy'n gwylio'r teledu ar ddiwrnod cyffredin wedi gostwng 2.9% rhwng 2003 a 2005. Mae'r ystadegau hyn yn arwydd clir o duedd gynyddol ymhlith y genhedlaeth iau i newid eu dull o ddefnyddio'r cyfryngau a chael adloniant.

 

 

 

 

O ran mynediad ar ddyfeisiau symudol i'r rhyngrwyd, yr oedd cyfran uchel o'r boblogaeth mewn oed yn y DU yn cyrchu newyddion a gwybodaeth ar-lein drwy gyfrwng dyfeisiau diwifr yn 2005. Yn ôl arolwg gan Ipsos, yr oedd 29% o'r holl oedolion a arolygwyd yn defnyddio dyfais ddiwifr i gyrchu newyddion a gwybodaeth ar-lein. Gosodai hynny'r DU yn ail yn unig i Siapan (40%) o'r holl wledydd a astudiwyd.

 

 

 

O'r holl wledydd yr ymchwiliwyd iddynt gan Ofcom, gan y DU y mae un o'r lefelau treiddio isaf o ran VoIP y telir amdano. Does ond 0.4 o ddefnyddwyr ohono am bob 100 o'r boblogaeth. Ar y llaw arall, mae cyfradd mabwysiadu VoIP yn uchel iawn yn Siapan (9%) a Ffrainc (5.4%). Ond awgrym Ofcom yw bod nifer y bobl yn y DU sy'n defnyddio VoIP, gan gynnwys ei ddefnyddio i wneud galwadau am ddim o gyfrifiadur personol i gyfrifiadur personol, gryn dipyn yn uwch, ac amcangyfrifir bod 1.8 miliwn o ddefnyddwyr ohono yn Mai 2006.

 

 

Yn ystod y chwarter, fe lansiodd Channel 4 wasanaeth ar-alw o'r enw '4 on demand' neu '4oD' sy'n fodd i'r gwylwyr ddefnyddio VoD i wylio'u hoff raglenni ar-lein. Gall gwylwyr lwytho i lawr y mwyafrif o raglenni cyfredol y sianel, gan gynnwys sioeau brodorol a gomisiynwyd ers Mehefin 2006, am hyd at 30 diwrnod ar ôl eu darlledu, neu ddewis rhaglenni o'i harchifau. Caiff pob rhaglen ei dileu'n awtomatig o gyfrifiaduron y defnyddwyr 48 awr ar ôl iddynt ddechrau ei gwylio. Y tâl cychwynnol am y gwasanaeth yw 99c y sioe, a'r bwriad yw cyflwyno tanysgrifiadau misol yn y Flwyddyn Newydd. Mae Channel 4 wedi honni, felly, mai hi yw'r darlledwr mawr cyntaf yn y byd i gynnig ei rhaglenni brodorol ar alw. Mae'r gwasanaeth 4oD ar gael ar deledu cebl a chyfrifiaduron, ond defnyddwyr cyfrifiaduron personol sy'n rhedeg Windows XP a Media Player 10 ac uwchlaw hynny yw'r unig rai sy'n gallu defnyddio'r gwasanaeth.

 

Ar ben hynny, mae Channel 5 wedi lansio'i gwasanaeth llwytho-i-lawr ei hun, sef 'fivedownload', sy'n fodd i'r defnyddwyr lwytho i lawr nifer cyfyngedig o raglenni'r sianel i'w gwylio. Gall y gwylwyr weld y rhaglenni y maent wedi'u llwytho i lawr, a hynny am gynifer o weithiau ag y dymunant am hyd at 14 diwrnod ar ôl eu llwytho i lawr, ac mae pob pennod ar gael am £1.49. Mae'r gwasanaeth ar gael i holl ddefnyddwyr y band eang sy'n rhedeg Windows Media Player 9 ac uwchlaw hynny.

 

Mae gan wefan BBC Broadband, hefyd, amrywiaeth o gynnwys ar-lein sy'n fodd i'r gwylwyr weld rhaglenni y maent wedi'u colli.

 

 

 

Gan fod IPTV yn gymhwysiad cymharol newydd, isel iawn hyd yn hyn yw lefelau'r defnyddio arno ar hyd a lled y byd. O'r gwledydd a astudiwyd gan Ofcom, Sbaen a Ffrainc sydd â'r lefelau uchaf o fanteisio arno hyd yn hyn, a'r DU sydd ag un o'r lefelau isaf. Barn y dadansoddwyr ymchwil, Jupiter Research, yw mai gwasanaeth 'niche' fydd IPTV, hyd yn oed erbyn 2011, a rhagwelant na fydd ond rhyw 6% o'r cartrefi yn Ewrop wedi dechrau ei ddefnyddio erbyn yr adeg honno, o'i gymharu â 2% yn 2006.

 

Ar ben hynny, mae rhagolygon gan Ovum fel petaent yn cyd-fynd â'r gred mai cynnyrch 'niche' fydd IPTV am yr ychydig flynyddoedd nesaf. Dywedant eu bod yn disgwyl i nifer y tanysgrifwyr i gyrraedd y nifer cymedrol o 29.5 miliwn ledled y byd yn 2010, o'i gymharu â 5 miliwn yn 2006.

 

Gall y defnyddio ar IPTV gynyddu yn y DU wedi i BT lansio'i wasanaeth IPTV newydd, BT Vision. Caiff y tanysgrifwyr i'r gwasanaeth newydd hwnnw fynediad i sianelau teledu digidol Freeview yn ogystal â chynnwys ar-alw fel ffilmiau, cerddoriaeth, chwaraeon, rhaglenni plant a rhaglenni teledu poblogaidd. Cyflwynir y gwasanaeth drwy gyfrwng blwch ar ben y set deledu. Ynddo bydd gyriant caled o 160GB a fydd yn fodd i'r defnyddwyr recordio hyd at 80 awr o deledu. Mae'r blwch hefyd yn caniatáu i bobl recordio ac oedi rhaglenni teledu byw, a'u rhedeg yn ôl.

 

Er hynny, un o'r prif ystyriaethau sy'n rhwystro IPTV rhag tyfu yw bod rhaid wrth lawer o led band i anfon y signalau teledu dros y rhyngrwyd, ac ni all isadeiledd cyfredol y dolenni lleol ddarparu'r lled band angenrheidiol i'r mwyafrif o'r defnyddwyr. Bydd y broblem honno'n dwysáu wrth i ddefnyddwyr fynnu cael rhaglenni diffiniad-uchel sy'n gofyn lled band llawer mwy na theledu arferol. Ond fe ellid goresgyn y rhwystr hwnnw drwy redeg ceblau ffibr-optig i'r cartref neu ddefnyddio uwch-gysylltiadau cyflymder-mawr, fel VDSL, a allai oresgyn cyfyngiadau'r isadeiledd presennol. Ond mae'r cysylltiadau hynny'n ddrud i'w gosod a bydd gweithredyddion yn ei chael hi'n anodd llunio achos busnes a fydd yn peri bod gosod y mathau hynny o gysylltiadau yn hyfyw yn economaidd.

 

 

Lansiodd y gweithredydd symudol '3' wasanaeth data ffi-sefydlog ar gyfer ffonau symudol ar 1^af Rhagfyr 2006. Bydd y gwasanaeth, a elwir yn 'X-series', yn fodd i ddefnyddio data di-gyfyngiad, yn amodol ar bolisi defnydd teg, ar gyfer cymwysiadau a gwasanaethau fel pori'r we, ffonio dros VoIP, teledu symudol, cael mynediad o bell i ben desg cyfrifiadur personol, e-bostio a negeseua ar amrantiad. Mae rhestr '3' o bartneriaid ar gyfer yr X-series yn cynnwys: Skype, Sling Media, Yahoo, Nokia, Google, eBay, MSN Microsoft, Orb a Sony Ericsson. Cost y tanysgrifiad sylfaenol i'r X-series yw £5 y mis yn ogystal â chontract ffôn symudol, a chodir £5 y mis yn ychwanegol am wasanaethau Orb a Slingbox.

 

 

Dywed y cwmni ymchwil eMarketer fod 44.5 miliwn o danysgrifwyr 3G ledled y byd yn gwylio teledu symudol ar eu ffôn, a rhagwelant y bydd y nifer hwnnw'n dyblu bob blwyddyn ac yn cyrraedd 520.9 miliwn erbyn 2009. Ond er gwaetha'r twf hwnnw, mae'r dadansoddwyr Informa Telecoms and Mobile yn rhag-weld na fydd ond 10% o'r holl setiau llaw a werthir ledled y byd erbyn 2011 yn gallu derbyn darllediadau teledu.

 

Rhwystr posibl i deledu dros 3G yw'r ffaith mai cyfyngedig yw gallu'r rhwydweithiau 3G. O fewn cell 3G, rhagwelir y byddai rhyw 10-15 o ddefnyddwyr teledu yn defnyddio'r holl led band a fyddai ar gael ac nid yw 3G felly, yn ateb y gellir ei ehangu i ddarparu teledu symudol i'r farchnad dorfol. O ganlyniad, gellir ystyried bod technolegau amgen, fel HSDPA (a elwir hefyd yn 3.5G) a WiMAX, yn atebion mwy hyfyw ar gyfer dosbarthu gwasanaethau teledu symudol ar raddfa fawr.

 

 

 

Yn ôl Point Topic, DSL yw'r brif dechnoleg yn y farchnad band-eang o hyd gan iddi fod â chyfanswm o 65.6% o gyfran o'r farchnad fyd-eang ym mis Medi 2006. Ond yn sgil y galw cynyddol am led band, mae FTTx yn fwyfwy poblogaidd: fe dyfodd dros 12.6% yn ystod y chwarter, sef bron dwywaith mor gyflym â modem cebl, a chyrraedd 27 miliwn o danysgrifwyr erbyn diwedd trydydd chwarter 2006. Mae twf FTTx yn arbennig o amlwg mewn rhanbarthau fel Asia'r Môr Tawel a Gogledd America, lle mae twf chwarterol FTTx ymhell dros 20%, ac mae cyfanswm y tanysgrifwyr FTTx yn rhanbarth Asia'r Môr Tawel 320,000 yn fwy na nifer y tanysgrifwyr i fodem cebl. Gwledydd fel Siapan a De Korea sy'n ysgogi'r twf mewn ffibr am fod y mwyafrif o'r tanysgrifwyr yno'n byw mewn blociau uchel o fflatiau lle mae'n haws rhoi FTTB ar waith.

 

Yn y DU, nid yw FTTx eto wedi cael effaith ar y farchnad band-eang am nad oes unrhyw wasanaeth preswyl masnachol ar gael. Yn absenoldeb FTTx ac oherwydd cyfyngiadau daearyddol y rhwydweithiau cebl, mae DSL yn arbennig o flaenllaw yn y DU: yr oedd ganddi gyfran o 75.8% o gyfanswm y farchnad band-eang ym mis Medi 2006.

 

Bydd yr angen am led band uwch i gynnal gwasanaethau band-eang datblygedig newydd, fel chwarae gemau, IPTV, fideo-ar-alw a gwasanaethau teledu diffiniad-uchel, yn helpu i gynyddu'r galw am gynnydd yn y farchnad FTTH.

 

Yn y DU, ar y llaw arall, mae BT wedi cyhoeddi iddynt roi'r gorau i dreialu FTTH (ffibr-i'r-cartref) gan ddweud y bydd ADSL2+, a gyflwynir yr un pryd â 21CN, yn darparu digon o led band yn ei lle. Yr un pryd ag y dechreuodd gynllunio 21CN, cychwynnodd BT dreialon lle darperir mynediad ffibr i gartrefi a busnesau. Pe defnyddid y cyfrwng hwnnw i gyrraedd y farchnad dorfol, byddai wedi rhoi mynediad i led band hyd at 100Mbps i adeiladau'r defnyddwyr ledled y DU. Ar ôl gweithio'n helaeth ar brofi a defnyddio ffibr yn weithredol i'r cabinet ac FTTH, ni fydd BT mwyach yn cynnig ffibr-i'r-cartref neu ffibr-i'r-busnes ond os bydd cludwyr eraill yn mynnu hynny. O ran gosod ffibr yn helaeth, dywed BT nad ydynt eto wedi gweld achos busnes a fyddai'n talu am hynny.

 

Yn ôl ymchwil strategaeth a gomisiynwyd gan UPC, y duedd i weithredyddion band-eang yn Ewrop yn y dyfodol fydd i farchnad y band eang droi, yn y pen draw, yn frwydr dros y defnyddiwr. Ni fydd yn frwydr dros fynediad, ond dros y cynnwys a'r gwasanaethau. Ar ben hynny, bydd gwasanaethau aml-chwarae yn esblygu o ran eu hansawdd, eu hargaeledd, eu cydgyfeiriant a'u symudedd, a hwy fydd yn bennaf cyfrifol am gynyddu'r gofyn am led band uwch. Y disgwyl yw y bydd gwasanaethau band-eang arloesol, ffrydio fideo digidol diffiniad-uchel a fideo-ar-alw, a chydgyfeiriant sefydlog-symudol, yn cynyddu.

 

 

 

Yn ôl yr amcangyfrifon diweddaraf, mae'r nifer sy'n dechrau defnyddio gwasanaethau band-eang yng Nghymru yn dal i gynyddu. Erbyn mis Medi 2006 yr oedd rhyw 44% o'r holl gartrefi yng Nghymru yn tanysgrifio i wasanaeth band-eang, ffigur a oedd wedi codi o 41.5% ym Mehefin 2006. Mae 44% yn cyfateb i 20.5 o gysylltiadau band eang am bob 100 o drigolion Cymru.

 

O ran cyrhaeddiad, mae argaeledd gwasanaethau band-eang sylfaenol yn dal i dynnu at 100% oherwydd prosiect RIBS Uned Band Eang Cymru. Ar ben hynny, mae argaeledd gwasanaethau â lled band uwch hefyd yn cynyddu wrth i ragor o weithredyddion LLU ddechrau buddsoddi mewn defnyddio rhwydweithiau ADSL2+ yng Nghymru a chynnig gwasanaethau sy'n darparu hyd at 24Mbps. Ar ddiwedd y chwarter, yr oedd tri gweithredydd LLU yn weithgar ym marchnad band-eang Cymru ac mae tri arall wedi cyhoeddi eu bwriad i gystadlu yn y farchnad honno cyn hir. Ond er gwaetha'r cynnydd hwnnw, Cymru, o hyd, yw un o'r rhanbarthau tlotaf yn y DU o ran cyrhaeddiad LLU. Ar ddiwedd mis Hydref 2006, dim ond 23% o holl gartrefi Cymru a oedd wedi'u cysylltu â chyfnewidfa ddadfwndeledig, o'i gymharu â 99.9% o'r holl gartrefi yn Llundain ac 85% o'r holl gartrefi yng Ngogledd Orllewin Lloegr, sef y rhanbarthau â'r cyrhaeddiad helaethaf. Er y bydd buddsoddi cynyddol gan weithredyddion LLU yn cynyddu cyrhaeddiad ADSL2+ yng Nghymru, nid yw'n debyg y gwelir lefelau helaeth o gyrhaeddiad, yn enwedig mewn ardaloedd prinnach eu poblogaeth, tan i BT gyflwyno gwasanaethau ADSL2+ wrth weithredu eu rhaglen 21CN. Er hynny, nid yw'r gwasanaethau â lled band uwch yn debyg o fod ar gael i Gymru gyfan tan 2011, a bydd yr union led band y gall cartrefi unigol ei gael yn dibynnu ar hyd eu dolen leol unigol.

 

Mae tueddiadau rhyngwladol diweddar yn golygu y bydd mater argaeledd isel gwasanaethau lled band uwch yng Nghymru yn debyg o fod yn fwyfwy pwysig. Mae gwasanaethau band-eang drwy ffibr yn fwyfwy poblogaidd, yn enwedig yng Ngogledd America ac Asia'r Môr Tawel, wrth i ddefnyddwyr chwilio am led band ehangach.

 

O ran cyflwyno cynnwys, mae amryw o wasanaethau VoD ac IPTV wedi'u lansio yn ystod y chwarter, a'r gwasanaethau dwys hynny sy'n debyg o hybu'r gofyn am wasanaethau ar led band uwch. Caiff y gofynion hynny hefyd eu dwysáu dros yr ychydig flynyddoedd nesaf gan wasanaethau aml-chwarae wrth i'w hansawdd, eu hargaeledd, eu cydgyfeiriant a'u symudedd esblygu.

 

Mae'r ffaith fod y gweithredydd symudol '3' ar fin lansio pecyn ffôn symudol sy'n defnyddio data'n ddigyfyngiad yn tystio i'r galw cynyddol am symudedd band-eang. Gall tanysgrifwyr ddefnyddio amryw o gymwysiadau band-eang pan fyddant o fewn cyrraedd i rwydwaith 3G y gweithredydd hwnnw.

 

I gloi, mae'r farchnad band-eang yng Nghymru wedi gweld y twf yn parhau yn ystod y chwarter, yn ogystal â chynnydd yng nghyrhaeddiad gwasanaethau LLU – cynnydd a welwyd ledled y DU. Gan fod nifer y gwasanaethau lled-band dwys sy'n cael eu cynnig ym marchnad band-eang y DU wedi codi, mae'n debyg mai dal i gynyddu wnaiff y galw am wasanaethau band-eang â lled band uwch yn y dyfodol agos.

 

---

ABEC – Arsyllfa Band Eang Cymru

OECD – Y Gymdeithas Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd

DSL – Llinell Danysgrifio Ddigidol

ADSL – Llinell Danysgrifio Ddigidol Anghymesur

Mbps – Megabitiau'r eiliad

ADSL2+ – Llinell Danysgrifio Ddigidol Anghymesur 2+

LLU – Dadfwndelu Dolen Leol

ISP – Darparwr Gwasanaeth Rhyngrwyd

SDSL – Llinell Tanysgrifiwr Digidol Gymesurol

FWA – Mynediad Diwifr Sefydlog

Wi-Fi – Cywirdeb Diwifr

3G – Y drydedd genhedlaeth o gyfathrebu symudol

Ofcom – Y Swyddfa Gyfathrebiadau

IEEE – Sefydliad y Peirianwyr Trydanol ac Electronig

G7 – Y grŵp o'r saith prif wlad ddiwydiannol

PPP – Grym Pwrcasu Cydradd

UE – Yr Undeb Ewropeaidd

ONS – Y Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol

ECTA – Cymdeithas Cystadleuwyr Telathrebu Ewrop

OTA – Swyddfa'r Dyfarnydd Telathrebu

ARCEP – Autorité de Régulation des Communications Electroniques et des Postes

TGCh – Technoleg Gwybodaeth a Chyfathrebu

PDA – Cynorthwyydd Digidol Personol

GSM – System Fyd-eang Cyfathrebu Symudol

ISDN - Rhwydwaith Digidol Gwasanaeth Integredig

IPTV – Protocol Rhyngrwyd Teledu

VoD – Fideo ar Alw

VoIP – Protocol Rhyngrwyd Troslais

HSDPA – Mynediad cyflym i becyn cyswllt-i-lawr

NDSL – Llinell Danysgrifio Ddigidol Noeth

WiMax – Rhyngweithiadwyedd byd-eang mynediad drwy ficrodon

FTTH – Ffeibr i'r cartref

FTTP – Ffeibr i'r adeilad

---